Shatavahana Dynasty MCQs part 3
50 ವಿಶೇಷ MCQ ಗಳು (Examiner’s Mindset Based)
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲ. ಇವು ಪರೀಕ್ಷಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗುಂಪು 1: ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಜೋಡಿ ಮತ್ತು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಯ್ಕೆಗಳು (Q1-Q10)
Q1. ಶಾತವಾಹನ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಿಮುಖನು ಕೊಂದ ಕೊನೆಯ ಕಣ್ವ ದೊರೆ ಯಾರು?
A) ನಿಶಿರ್ಮ
B) ಸುಶರ್ಮ
C) ವಸುದೇವ
D) ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರ
ಉತ್ತರ: B) ಸುಶರ್ಮ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಇಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಕರು ‘ನಿಶಿರ್ಮ’ ಎಂಬ ತಪ್ಪಾದ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾದ ‘ಸುಶರ್ಮ’ ಬದಲಿಗೆ ‘ನಿಶಿರ್ಮ’ ಎಂಬ ವಿಕೃತ ಹೆಸರನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸಿಮುಖನು ಕಣ್ವ ವಂಶದ ಕೊನೆಯ ದೊರೆ ಸುಶರ್ಮನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಶಾತವಾಹನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ‘ನಿಶಿರ್ಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೆಲವು ನಂತರದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರನು ಶುಂಗ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ. ವಸುದೇವನು ಕಣ್ವ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ.
Q2. ಶಾತವಾಹನರ ಯಾವ ದೊರೆಗೆ ‘ದಕ್ಷಿಣ ಪಥೇಶ್ವರ’ ಮತ್ತು ‘ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಬಿರುದುಗಳಿದ್ದವು?
A) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಮಾತ್ರ
B) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಮಾತ್ರ
C) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ
D) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿ
ಉತ್ತರ: C) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಒಂದೇ ಬಿರುದು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ದೊರೆಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಗೌತಮೀಪುತ್ರನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ‘ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ‘ದಕ್ಷಿಣ ಪಥೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬಿರುದುಗಳು.
Q3. ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ‘ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ’ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಯಾವುದು?
A) ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ದಾಟಿದವನು
B) ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳ ತೀರದವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವನು
C) ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದ ಕುದುರೆಗಳುಳ್ಳವನು
D) ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದವನು
ಉತ್ತರ: C) ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದ ಕುದುರೆಗಳುಳ್ಳವನು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಸಂಸ್ಕೃತ/ಪ್ರಾಕೃತ ಪದಗಳ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು. ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳ ಒಡೆಯ’ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ‘ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ’ ಎಂದರೆ ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದ ಕುದುರೆಗಳುಳ್ಳವನು. ಇದು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಕುದುರೆ ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸಿತು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ.
Q4. ಶಾತವಾಹನರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ರಾಜಮಾತ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಮಹಾಮಾತ್ಯ’ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?
A) ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಅಧಿಕಾರದ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳು
B) ರಾಜಮಾತ್ಯ ರಾಜನ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರ, ಮಹಾಮಾತ್ಯ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ
C) ರಾಜಮಾತ್ಯ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ, ಮಹಾಮಾತ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ
D) ರಾಜಮಾತ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ, ಮಹಾಮಾತ್ಯ ಕಂದಾಯ ಅಧಿಕಾರಿ
ಉತ್ತರ: B) ರಾಜಮಾತ್ಯ ರಾಜನ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರ, ಮಹಾಮಾತ್ಯ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುವ ಎರಡು ಪದಗಳ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಮಾತ್ಯ ರಾಜನ ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಗಾರ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದನು. ಮಹಾಮಾತ್ಯ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಇವೆರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು.
Q5. ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನವನ್ನು ಯಾರು ರಚಿಸಿದರು?
A) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಸ್ವತಃ
B) ಅವನ ಮಗ ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ ಪುಲುಮಾವಿ
C) ಅವನ ತಾಯಿ ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀ
D) ಅವನ ಪತ್ನಿ ವಾಸಿಷ್ಠೀ
ಉತ್ತರ: C) ಅವನ ತಾಯಿ ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಶಾಸನದ ಕರ್ತೃ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ವಿವರಣೆ: ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನವನ್ನು ಅವನ ತಾಯಿ ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀ ರಚಿಸಿದಳು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ವರ್ಣಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Q6. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಗ್ರಾಮೀಣಿ’ ಮತ್ತು ‘ಗಾಮಣ್ಡ’ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೇನು?
A) ಇವೆರಡೂ ಗ್ರಾಮ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳು
B) ಗ್ರಾಮೀಣಿ ಗ್ರಾಮ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಗಾಮಣ್ಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಧಿಕಾರಿ
C) ಗ್ರಾಮೀಣಿ ನೇಮಕಾತಿ ಅಧಿಕಾರಿ, ಗಾಮಣ್ಡ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ
D) ಗ್ರಾಮೀಣಿ ಕಂದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಕ, ಗಾಮಣ್ಡ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ
ಉತ್ತರ: A) ಇವೆರಡೂ ಗ್ರಾಮ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಒಂದೇ ಅರ್ಥವಿರುವ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಗ್ರಾಮೀಣಿ’ ಮತ್ತು ‘ಗಾಮಣ್ಡ’ ಎರಡೂ ಗ್ರಾಮ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಪ್ರಾಕೃತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ.
Q7. ಶಾತವಾಹನರ ಯಾವ ದೊರೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ‘ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪ’ ಮತ್ತು ‘ಹಡಗು’ ಎರಡೂ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ?
A) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ
B) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿ
C) ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ ಪುಲುಮಾವಿ
D) ಯಾವ ದೊರೆಯ ನಾಣ್ಯದಲ್ಲೂ ಎರಡೂ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ
ಉತ್ತರ: D) ಯಾವ ದೊರೆಯ ನಾಣ್ಯದಲ್ಲೂ ಎರಡೂ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ದೊರೆಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪದ ಚಿಹ್ನೆ ಇತ್ತು. ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಡಗಿನ ಚಿಹ್ನೆ ಇತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ದೊರೆಯ ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲೆ ಎರಡೂ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
Q8. ‘ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ’ ಕಾವ್ಯದ ಕರ್ತೃ ಹಾಲನಿಗೆ ಇದ್ದ ಬಿರುದು ಯಾವುದು?
A) ಕವಿರಾಜ
B) ಕವಿ ಪುಂಗವ
C) ಮಹಾಕವಿ
D) ಕವಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
ಉತ್ತರ: B) ಕವಿ ಪುಂಗವ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಕವಿರಾಜ’ ಮತ್ತು ‘ಕವಿ ಪುಂಗವ’ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಹಾಲನಿಗೆ ‘ಕವಿ ಪುಂಗವ’ (ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ) ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇತ್ತು. ‘ಕವಿರಾಜ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಳಿದಾಸನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ‘ಮಹಾಕವಿ’ ಮತ್ತು ‘ಕವಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ’ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕವಿಗಳಿಗೆ ಇದ್ದ ಬಿರುದುಗಳು.
Q9. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೇಣಿ’ ಮತ್ತು ‘ನಿಗಮ’ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?
A) ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘ, ನಿಗಮ ಪಟ್ಟಣ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
B) ಶ್ರೇಣಿ ಗ್ರಾಮ ಸಂಘ, ನಿಗಮ ನಗರ ಸಂಘ
C) ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದ ಪದಗಳು
D) ಶ್ರೇಣಿ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಸಂಘ, ನಿಗಮ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಂಘ
ಉತ್ತರ: A) ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘ, ನಿಗಮ ಪಟ್ಟಣ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೇಣಿ’ ಎಂದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಸಂಘ (ವೃತ್ತಿ ಸಂಘ). ‘ನಿಗಮ’ ಎಂದರೆ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇವೆರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
Q10. ಶಾತವಾಹನರ ಯಾವ ದೊರೆ ‘ಶಾಲಿವಾಹನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ?
A) ಸಿಮುಖ
B) ಹಾಲ
C) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ
D) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ
ಉತ್ತರ: A) ಸಿಮುಖ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ’ ಆರಂಭಿಸಿದ ಹಾಲನಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಜೈನ ಗ್ರಂಥವೊಂದು ಸಿಮುಖನಿಗೆ ‘ಶಾಲಿವಾಹನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಹಾಲನು ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನಾದರೂ, ಅವನಿಗೆ ‘ಶಾಲಿವಾಹನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಿಮುಖ ಮತ್ತು ಹಾಲ ಇಬ್ಬರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು.
ಗುಂಪು 2: ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ-ನಾಮ ಗೊಂದಲ (Q11-Q20)
Q11. ಶಾತವಾಹನರ ಕೆಳಗಿನ ದೊರೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ:
1. ಗೌತಮೀಪುತ್ರ
2. ಸಿಮುಖ
3. ಯಜ್ಞಶ್ರೀ
4. ಹಾಲ
5. ಪುಲೋಮಾವಿ III
A) 2,4,1,3,5
B) 2,1,4,3,5
C) 1,2,3,4,5
D) 2,4,3,1,5
ಉತ್ತರ: A) 2,4,1,3,5
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಹಾಲನ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನ ದೊರೆಗಳ ಸರಿಯಾದ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ: ಸಿಮುಖ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 235ರ ಸುಮಾರು) -> ಹಾಲ (ಕ್ರಿ.ಶ. 20-24) -> ಗೌತಮೀಪುತ್ರ (ಕ್ರಿ.ಶ. 86-110) -> ಯಜ್ಞಶ್ರೀ (ಕ್ರಿ.ಶ. 152-181) -> ಪುಲೋಮಾವಿ III (ಕ್ರಿ.ಶ. 241-248). ಹಾಲನು ಗೌತಮೀಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಆಳಿದನು.
Q12. ಶಾತವಾಹನರ ಎರಡು ರಾಜಧಾನಿಗಳಾದ ‘ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ’ ಮತ್ತು ‘ಧಾನ್ಯಕಟಕ’ ಇಂದು ಯಾವ ಯಾವ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ?
A) ಪೈಥಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮರಾವತಿ
B) ಪಾಟಲೀಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಯಿನಿ
C) ನಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲೆ
D) ಶ್ರೀಕಾಕುಲಂ ಮತ್ತು ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡ
ಉತ್ತರ: A) ಪೈಥಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮರಾವತಿ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ‘ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ’ ಇಂದಿನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ‘ಪೈಥಾನ್’ ಆಗಿದೆ. ನಂತರದ ರಾಜಧಾನಿ ‘ಧಾನ್ಯಕಟಕ’ ಇಂದಿನ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ‘ಅಮರಾವತಿ’ ಆಗಿದೆ. ಶ್ರೀಕಾಕುಲಂ ಸಿಮುಖನ ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.
Q13. ಶಾತವಾಹನರ ಯಾವ ದೊರೆಯನ್ನು ‘ಶಾತವಾಹನ ಕುಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ?
A) ಸಿಮುಖ – ವಂಶ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ್ದರಿಂದ
B) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ – ಮೊದಲ ಮಹಾನ್ ದೊರೆಯಾದ್ದರಿಂದ
C) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ – ಶಕರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕುಲದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ
D) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ – ಕೊನೆಯ ಮಹಾನ್ ದೊರೆಯಾದ್ದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: C) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ – ಶಕರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕುಲದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಕುಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ’ ಎಂದರೆ ಕುಲದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ. ಇದು ‘ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ: ‘ಶಾತವಾಹನ ಕುಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ ‘ಶಾತವಾಹನ ಕುಲದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕ’ ಎಂದು. ಶಕ ದೊರೆ ನಹಪಾನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಕುಲದ ಕಳೆದುಹೋದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
Q14. ‘ಗೌತಮೀಪುತ್ರ’ ಮತ್ತು ‘ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಶಾತವಾಹನರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಯಾವ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ?
A) ಪಿತೃಪ್ರಧಾನತೆ
B) ಮಾತೃಪ್ರಧಾನತೆ
C) ಸಮಾನತೆ
D) ದೇವತಾ ಆರಾಧನೆ
ಉತ್ತರ: B) ಮಾತೃಪ್ರಧಾನತೆ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಹೆಸರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನ ದೊರೆಗಳು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೌತಮೀಪುತ್ರ (ಗೌತಮಿಯ ಮಗ), ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ (ವಾಸಿಷ್ಠಿಯ ಮಗ), ಮಾಧರೀಪುತ್ರ (ಮಾಧರಿಯ ಮಗ). ಇದು ಶಾತವಾಹನರ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಪ್ರಧಾನತೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Q15. ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ ಮತ್ತು ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?
A) ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದೆ, ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿದೆ
B) ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನದ ಕರ್ತೃ ನಾಗನೀಕ, ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನದ ಕರ್ತೃ ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀ
C) ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿ
ಉತ್ತರ: D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನದ ಕರ್ತೃ ನಾಗನೀಕ (ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಪತ್ನಿ). ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಮಿಶ್ರಿತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನದ ಕರ್ತೃ ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀ (ಗೌತಮೀಪುತ್ರನ ತಾಯಿ). ಇದು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
Q16. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ‘ಕರ್ಷಾಪಣ’ ನಾಣ್ಯ ಯಾವ ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು?
A) ಚಿನ್ನ
B) ಬೆಳ್ಳಿ
C) ತಾಮ್ರ, ಸೀಸ, ಪೊಟ್ಟಣ
D) ಎಲ್ಲಾ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ
ಉತ್ತರ: C) ತಾಮ್ರ, ಸೀಸ, ಪೊಟ್ಟಣ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ನಾಣ್ಯಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ‘ಕರ್ಷಾಪಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದೊಡನೆ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ ಎಂದು ಅನೇಕರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ಷಾಪಣ’ (ಕಾಸು) ಎಂಬುದು ತಾಮ್ರ, ಸೀಸ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಟಣದ ನಾಣ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ‘ಸುವರ್ಣ’ ಮತ್ತು ‘ದೀನಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ‘ಕುಷಾಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
Q17. ಶಾತವಾಹನರ ಯಾವ ದೊರೆ ತನ್ನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಡಗಿನ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹತ್ವವೇನು?
A) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ – ನೌಕಾಪಡೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು
B) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ – ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು
C) ಹಾಲ – ಸಾಹಿತ್ಯದಂತೆ ಸಮುದ್ರಯಾನವೂ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲು
D) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ – ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು
ಉತ್ತರ: B) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ – ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಚಿಹ್ನೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ವಿವರಣೆ: ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಡಗಿನ ಚಿಹ್ನೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವನ ಕಾಲದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಶಾತವಾಹನರು ರೋಮ್ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
Q18. ‘ನಾನಾಘಾಟ್’ ಮತ್ತು ‘ನಾಸಿಕ್’ ಗಳು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ?
A) ಎರಡೂ ಶಾತವಾಹನರ ರಾಜಧಾನಿಗಳು
B) ಎರಡೂ ಪ್ರಮುಖ ಬೌದ್ಧ ಕೇಂದ್ರಗಳು
C) ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನಕ್ಕೆ, ನಾಸಿಕ್ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ
D) ಎರಡೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಉತ್ತರ: C) ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನಕ್ಕೆ, ನಾಸಿಕ್ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಿಯಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ನಾನಾಘಾಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಾಗನೀಕ ರಚಿಸಿದಳು. ನಾಸಿಕ್ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ (ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರಗಳು) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗುಹೆ ಸಂಖ್ಯೆ 3 ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
Q19. ಶಾತವಾಹನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಆಹಾರ’ ಎಂದರೇನು?
A) ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ
B) ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ
C) ರಾಜನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಕಂದಾಯ
D) ದಾನ ಮಾಡಿದ ಭೂಮಿ
ಉತ್ತರ: B) ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಪದಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯೇ ಅರ್ಥವಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಆಹಾರ’ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ. ಇದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ‘ಅಮಾತ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಹಾರ ಪದಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.
Q20. ‘ಶಾತವಾಹನ’ ಮತ್ತು ‘ಆಂಧ್ರ’ ಪದಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೇನು?
A) ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ವಂಶದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಹೆಸರುಗಳು
B) ಶಾತವಾಹನ ರಾಜವಂಶದ ಹೆಸರು, ಆಂಧ್ರ ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು
C) ಶಾತವಾಹನ ಮೂಲ ಹೆಸರು, ಆಂಧ್ರ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಹೆಸರು
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿ
ಉತ್ತರ: D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಒಂದೇ ವಂಶಕ್ಕೆ ಇರುವ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಗ್ರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ‘ಶಾತವಾಹನ’ ಅವರ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೂಲ ಹೆಸರು. ‘ಆಂಧ್ರ’ ಮತ್ತು ‘ಆಂಧ್ರಭೃತ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಗುಂಪು 3: ಬಿರುದು-ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಸನ-ಕರ್ತೃ ಗೊಂದಲ (Q21-Q30)
Q21. ‘ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ’ ಮತ್ತು ‘ದಕ್ಷಿಣ ಪಥೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ದೊರೆಗಳು ಯಾರು?
A) ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ – ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಪಥೇಶ್ವರ – ಗೌತಮೀಪುತ್ರ
B) ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ – ಗೌತಮೀಪುತ್ರ, ದಕ್ಷಿಣ ಪಥೇಶ್ವರ – ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ
C) ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ದೊರೆಗೆ ಸೇರಿದ ಬಿರುದುಗಳು
D) ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ – ಹಾಲ, ದಕ್ಷಿಣ ಪಥೇಶ್ವರ – ಯಜ್ಞಶ್ರೀ
ಉತ್ತರ: A) ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ – ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಪಥೇಶ್ವರ – ಗೌತಮೀಪುತ್ರ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಒಂದೇ ಅರ್ಥವಿರುವ ಎರಡು ಬಿರುದುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ದೊರೆಗಳಿಗೆ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ‘ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ‘ದಕ್ಷಿಣ ಪಥೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಬಿರುದುಗಳ ಅರ್ಥ ‘ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದ ಒಡೆಯ’ ಎಂದೇ.
Q22. ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ‘ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನ’ದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಅಂಶವಿಲ್ಲ?
A) ಶಕ ದೊರೆ ನಹಪಾನನ ಸೋಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖ
B) ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ ಬಿರುದಿನ ಉಲ್ಲೇಖ
C) ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಉಲ್ಲೇಖ
D) ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ದಾನದ ಉಲ್ಲೇಖ
ಉತ್ತರ: C) ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಉಲ್ಲೇಖ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಯಾವ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ ಎಂಬುದರ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ತಾಯಿ ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀ ರಚಿಸಿದ ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಹಪಾನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದು, ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ ಎಂಬ ಬಿರುದು, ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ದಾನದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಉಲ್ಲೇಖ ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ನಡೆಸಿದ ವಿಷಯ ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ.
Q23. ‘ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ’ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾದ ‘ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳು’ ಯಾವುವು?
A) ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ, ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ
B) ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರ, ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರ
C) ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ
D) ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸದೆ, ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ
ಉತ್ತರ: D) ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸದೆ, ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥೈಸದೆ, ಅವುಗಳ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ವಿವರಣೆ: ‘ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಕುದುರೆ ಮೂರು ಸಮುದ್ರಗಳವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸಿತು ಎಂಬುದರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Q24. ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಪತ್ನಿ ನಾಗನೀಕಳ ‘ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ’ದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ?
A) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಅಶ್ವಮೇಧ ಮತ್ತು ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗಗಳು
B) ಸಿಮುಖನನ್ನು ‘ರಾಜ ಸಿಮುಖ ಶಾತವಾಹನ’ ಎಂದು ವರ್ಣನೆ
C) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ‘ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ’ ಬಿರುದು
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ
ಉತ್ತರ: D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನದ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ನಾಗನೀಕಳ ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳಿವೆ: ಸಿಮುಖನನ್ನು ‘ರಾಜ ಸಿಮುಖ ಶಾತವಾಹನ’ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ‘ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಪತಿ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಯು ಅಶ್ವಮೇಧ ಮತ್ತು ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
Q25. ‘ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ’ ಕಾವ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು?
A) ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ
B) ಇದು 1000 ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ
C) ಇದು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, 700 ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ
D) ಇದು ಬೌದ್ಧ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ
ಉತ್ತರ: C) ಇದು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, 700 ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾವ್ಯದ ವಿವರಗಳ ನಿಖರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಹಾಲನ ‘ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ’ (ಗಾಹಾಸತ್ತಸಾಈ) ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 700 ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ (ಸಪ್ತಶತಿ = 700). ಇದು ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಶೃಂಗಾರ ರಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ.
Q26. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ‘ಬೃಹತ್ಕಥಾ’ ಯಾವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ?
A) ಸಂಸ್ಕೃತ
B) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀ ಪ್ರಾಕೃತ
C) ಪೈಶಾಚಿ ಪ್ರಾಕೃತ
D) ಪಾಲಿ
ಉತ್ತರ: C) ಪೈಶಾಚಿ ಪ್ರಾಕೃತ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಗುಣಾಢ್ಯನ ‘ಬೃಹತ್ಕಥಾ’ (ವಡ್ಡಕಥಾ) ಪೈಶಾಚಿ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀ, ಶೌರಸೇನೀ, ಮಾಗಧೀ, ಪೈಶಾಚಿ ಎಂಬ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಿವೆ. ಹಾಲನ ‘ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ’ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೀ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿದೆ.
Q27. ಶಾತವಾಹನರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾಸಂಧಿ ವಿಗ್ರಾಹಿತ’ ನ ಕರ್ತವ್ಯವೇನು?
A) ಕಂದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ
B) ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ
C) ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಯಭಾರಿ
D) ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ದಂಡನಾಯಕ
ಉತ್ತರ: C) ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಯಭಾರಿ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅವನ ಕರ್ತವ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾಸಂಧಿ ವಿಗ್ರಾಹಿತ’ ಎಂಬುವವನು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಸಂಧಿ (ಶಾಂತಿ/ಮೈತ್ರಿ) ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹ (ಯುದ್ಧ/ವಿರೋಧ) ಎಂಬ ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
Q28. ಶಾತವಾಹನರ ಯಾವ ದೊರೆಗೆ ‘ಅಪ್ರತಿಹಿತ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥವೇನು?
A) ಸಿಮುಖ – ಅಜೇಯ
B) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ – ಎದುರಿಸಲಾಗದವನು
C) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ – ಅದ್ವಿತೀಯ
D) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ – ಅಪ್ರತಿಮ
ಉತ್ತರ: B) ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿ – ಎದುರಿಸಲಾಗದವನು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಅಪ್ರತಿಹಿತ’ ಎಂಬ ಪದದ ನಿಖರ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪಡೆದ ದೊರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ‘ಅಪ್ರತಿಹಿತ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇತ್ತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ‘ಎದುರಿಸಲಾಗದವನು’ ಅಥವಾ ‘ಪ್ರತಿಹತಗೊಳಿಸಲಾಗದವನು’ ಎಂದು. ಈ ಬಿರುದು ಅವನ ಯುದ್ಧ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ.
Q29. ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ‘ಸರ್ವವರ್ಮ’ ನ ಕೃತಿ?
A) ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ
B) ಬೃಹತ್ಕಥಾ
C) ಕಾತಂತ್ರ ವ್ಯಾಕರಣ
D) ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸೂತ್ರ
ಉತ್ತರ: C) ಕಾತಂತ್ರ ವ್ಯಾಕರಣ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ವಿವಿಧ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಿಯಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಸರ್ವವರ್ಮನ ‘ಕಾತಂತ್ರ ವ್ಯಾಕರಣ’ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಾಲನ ‘ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ’, ಗುಣಾಢ್ಯನ ‘ಬೃಹತ್ಕಥಾ’, ಮತ್ತು ನಾಗಾರ್ಜುನನ ‘ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸೂತ್ರ’ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
Q30. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಬಂಡಾರಿಕ’ ಮತ್ತು ‘ಹೆರಾಣಿಕ’ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?
A) ಬಂಡಾರಿಕ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿ, ಹೆರಾಣಿಕ ಕಂದಾಯ ಅಧಿಕಾರಿ
B) ಬಂಡಾರಿಕ ಸರಕು ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಹೆರಾಣಿಕ ಕೋಶಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಖಜಾಂಚಿ)
C) ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಅಧಿಕಾರದ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳು
D) ಬಂಡಾರಿಕ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ, ಹೆರಾಣಿಕ ರಾಜ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ
ಉತ್ತರ: B) ಬಂಡಾರಿಕ ಸರಕು ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ, ಹೆರಾಣಿಕ ಕೋಶಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಖಜಾಂಚಿ)
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಆರ್ಥಿಕ ಇಲಾಖೆಯ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಬಂಡಾರಿಕ’ ಎಂಬುವವನು ಸರಕು ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಾಗಿದ್ದನು. ‘ಹೆರಾಣಿಕ’ ಎಂಬುವವನು ಕೋಶಾಧ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಇವೆರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ಗುಂಪು 4: ಕಾರಣ-ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು (Q31-Q40)
Q31. ಶಾತವಾಹನರ ಪತನಕ್ಕೆ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಅಂಶವು ಕಾರಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ?
A) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ನಂತರದ ದುರ್ಬಲ ದೊರೆಗಳು
B) ಸಾಮಂತರಾದ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಅಭೀರ, ಚುಟು ಮುಂತಾದವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ
C) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಮರಣ
D) ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟಗಳು
ಉತ್ತರ: C) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಮರಣ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣವಾಗದ ಅಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಮರಣವು (ಕ್ರಿ.ಶ. 110ರ ಸುಮಾರು) ಶಾತವಾಹನರ ಪತನಕ್ಕೆ (ಕ್ರಿ.ಶ. 250ರ ಸುಮಾರು) ಕಾರಣವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ನಂತರ ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ ಪುಲುಮಾವಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಯಂಥ ಸಮರ್ಥ ದೊರೆಗಳು ಆಳಿದರು. ಪತನಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು: ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ನಂತರದ ದುರ್ಬಲ ದೊರೆಗಳು, ಸಾಮಂತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ, ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳು.
Q32. ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯು ‘ಶಾತವಾಹನ ಕುಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೇನು?
A) ಅವನು ಶಾತವಾಹನ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ
B) ಅವನು ಶಕರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಕುಲದ ಕಳೆದುಹೋದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ
C) ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ನಡೆಸಿದ್ದರಿಂದ
D) ಅವನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: B) ಅವನು ಶಕರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಕುಲದ ಕಳೆದುಹೋದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ’ ಪದದ ನಿಖರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು – ಸ್ಥಾಪಕ ಅಥವಾ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯು ಶಕ ದೊರೆ ನಹಪಾನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಶಾತವಾಹನರ ಕಳೆದುಹೋದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ‘ಶಾತವಾಹನ ಕುಲ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ’ (ಶಾತವಾಹನ ಕುಲದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದು ‘ಸ್ಥಾಪಕ’ (ಸಿಮುಖ) ಮತ್ತು ‘ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕ’ (ಗೌತಮೀಪುತ್ರ) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Q33. ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಡಗಿನ ಚಿಹ್ನೆ ಇರಲು ಕಾರಣವೇನು?
A) ಅವನು ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ
B) ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ
C) ಅವನು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ
D) ಅವನು ನಾವಿಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: B) ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಡಗಿನ ಚಿಹ್ನೆ ಇರಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ರೋಮ್ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದುದು. ಇದು ಶಾತವಾಹನರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
Q34. ಶಾತವಾಹನರ ಪತನಾನಂತರ ತಲೆಯೆತ್ತಿದ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಪೈಕಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿದ್ದು ಯಾವುದು?
A) ಇಕ್ಷ್ವಾಕು
B) ಅಭೀರ
C) ಚುಟು
D) ಪಲ್ಲವ
ಉತ್ತರ: C) ಚುಟು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಶಾತವಾಹನರ ಪತನಾನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಜನೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಪತನಾನಂತರ (ಕ್ರಿ.ಶ. 3ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ) ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಛಿದ್ರವಾಯಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭೀರ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚುಟು, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವ ಮುಂತಾದ ಸಣ್ಣ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದವು.
Q35. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಷಷ್ಠಾಂಶ’ ಎಂಬ ಪದ ಯಾವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ?
A) ರಾಜನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಂದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ – 1/6 ಭಾಗ
B) ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವ
C) ಆರು ಮಂದಿ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಮಿತಿ
D) ಆರು ವಿಧದ ತೆರಿಗೆಗಳು
ಉತ್ತರ: A) ರಾಜನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಂದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ – 1/6 ಭಾಗ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಷಷ್ಠಾಂಶ’ ಪದದ ನಿಖರ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ 1/6 ಭಾಗವನ್ನು (ಷಷ್ಠಾಂಶ) ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕಂದಾಯವಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪದ್ಧತಿ ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇತ್ತು. ‘ಷಷ್ಠ’ ಎಂದರೆ ಆರು, ‘ಅಂಶ’ ಎಂದರೆ ಭಾಗ.
Q36. ಶಾತವಾಹನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಅಂಶವು ‘ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ’ ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
A) ರೋಮ್ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ
B) ವಿವಿಧ ಲೋಹಗಳ ನಾಣ್ಯಗಳ ಚಲಾವಣೆ
C) ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳ ಆಯೋಜನೆ
D) ವೃತ್ತಿ ಸಂಘಗಳ (ಶ್ರೇಣಿಗಳ) ಅಸ್ತಿತ್ವ
ಉತ್ತರ: C) ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳ ಆಯೋಜನೆ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳ ಆಯೋಜನೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ನೇರವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ರೋಮ್ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಿವಿಧ ನಾಣ್ಯಗಳ ಚಲಾವಣೆ, ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಸಂಘಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿವೆ.
Q37. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೇಣಿ’ಗಳು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು?
A) ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು
B) ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕಾಗಿ
C) ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು
D) ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ
ಉತ್ತರ: B) ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕಾಗಿ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೇಣಿ’ಗಳು (ವೃತ್ತಿ ಸಂಘಗಳು) ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಇವು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ದಾನಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ‘ಶೇಠಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
Q38. ಶಾತವಾಹನರ ಯಾವ ದೊರೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಧಾನ್ಯಕಟಕಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು?
A) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ
B) ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ ಪುಲುಮಾವಿ
C) ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿ
D) ಹಾಲ
ಉತ್ತರ: B) ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ ಪುಲುಮಾವಿ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ರಾಜಧಾನಿ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ ಪುಲುಮಾವಿಯು (ಗೌತಮೀಪುತ್ರನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ) ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ (ಪೈಥಾನ್) ಧಾನ್ಯಕಟಕಕ್ಕೆ (ಅಮರಾವತಿ) ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಸೂಚನೆಯಾಗಿತ್ತು.
Q39. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ?
A) ಮಹಿಳೆಯರು ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು
B) ನಾಗನೀಕಳಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು
C) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಇತ್ತು
D) ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಪ್ರಧಾನತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು
ಉತ್ತರ: C) ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಇತ್ತು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಮಹಿಳಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ಅವರು ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗನೀಕ ಮತ್ತು ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀಯಂಥ ಮಹಿಳೆಯರು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಪ್ರಧಾನತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಇತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ.
Q40. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ’ಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಅಂಶವು ಸರಿಯಲ್ಲ?
A) ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು
B) ಅಮರಾವತಿ ಸ್ತೂಪದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು
C) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡನು
D) ನಾಸಿಕ್, ಕಾರ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು
ಉತ್ತರ: C) ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡನು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಚರಣೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡನು ಎಂಬುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅವನು ಸ್ವತಃ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ನಡೆಸಿದನು, ಮತ್ತು ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಅವನು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದನು. ಶಾತವಾಹನರು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿದರು.
ಗುಂಪು 5: ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ, ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Q41-Q50)
Q41. ಶಾತವಾಹನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎಷ್ಟು ದೊರೆಗಳು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಯಿತು?
A) 19 ದೊರೆಗಳು, 300 ವರ್ಷಗಳು
B) 25 ದೊರೆಗಳು, 400 ವರ್ಷಗಳು
C) 30 ದೊರೆಗಳು, 460 ವರ್ಷಗಳು
D) 35 ದೊರೆಗಳು, 500 ವರ್ಷಗಳು
ಉತ್ತರ: C) 30 ದೊರೆಗಳು, 460 ವರ್ಷಗಳು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲಾವಧಿ ಮತ್ತು ದೊರೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಶಾತವಾಹನ ವಂಶದಲ್ಲಿ 30 ಅರಸರು ಸುಮಾರು 460 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 30 ದೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 450-460 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.
Q42. ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿ ಎಷ್ಟು (ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ)?
A) 21 ವರ್ಷಗಳು
B) 24 ವರ್ಷಗಳು
C) 29 ವರ್ಷಗಳು
D) 56 ವರ್ಷಗಳು
ಉತ್ತರ: A) 21 ವರ್ಷಗಳು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರಮುಖ ದೊರೆಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯು ಸುಮಾರು 21 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (ಕ್ರಿ.ಶ. 86-110) ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದನು ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. 24 ವರ್ಷಗಳು ವಾಸಿಷ್ಠೀಪುತ್ರ ಪುಲುಮಾವಿಯ ಕಾಲಾವಧಿ. 29 ವರ್ಷಗಳು ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಕಾಲಾವಧಿ. 56 ವರ್ಷಗಳು ಎರಡನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಕಾಲಾವಧಿ.
Q43. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದ್ದ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ಯಾವುವು?
A) ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತು ದೀನಾರ
B) ಕರ್ಷಾಪಣ ಮತ್ತು ಪಣ
C) ಕುಷಾಣ ಮತ್ತು ದ್ರಮ್ಮ
D) ಹೆರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಬಂಡಾರಿಕ
ಉತ್ತರ: A) ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತು ದೀನಾರ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ನಾಣ್ಯಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಲೋಹದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ‘ಸುವರ್ಣ’ ಮತ್ತು ‘ದೀನಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ‘ಕರ್ಷಾಪಣ’ ಮತ್ತು ‘ಪಣ’ ತಾಮ್ರ, ಸೀಸ, ಪೊಟ್ಟಣದ ನಾಣ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ‘ಕುಷಾಣ’ ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ‘ಹೆರಾಣಿಕ’ ಮತ್ತು ‘ಬಂಡಾರಿಕ’ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲ.
Q44. ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ?
A) 500 ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ
B) 700 ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಪ್ರಾಕೃತ
C) 1000 ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಪಾಲಿ
D) 300 ಶ್ಲೋಕಗಳು, ತಮಿಳು
ಉತ್ತರ: B) 700 ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಪ್ರಾಕೃತ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಹಾಲನ ‘ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ’ (ಗಾಹಾಸತ್ತಸಾಈ) ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ‘ಸಪ್ತಶತಿ’ ಎಂದರೆ 700 ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ 700 ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಇದು ಶೃಂಗಾರ ರಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
Q45. ಶಾತವಾಹನರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ‘ಮಹಾಸಂಧಿ ವಿಗ್ರಾಹಿತ’ ಸ್ಥಾನದ ಮಹತ್ವವೇನು?
A) ಇವನು ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದನು
B) ಇವನು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು – ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹ ಎರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು
C) ಇವನು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದನು
D) ಇವನು ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ದಂಡನಾಯಕನಾಗಿದ್ದನು
ಉತ್ತರ: B) ಇವನು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದನು – ಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹ ಎರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಮಹಾಸಂಧಿ ವಿಗ್ರಾಹಿತ’ ಪದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ‘ಮಹಾಸಂಧಿ ವಿಗ್ರಾಹಿತ’ ಎಂಬ ಪದವು ‘ಸಂಧಿ’ (ಶಾಂತಿ/ಮೈತ್ರಿ) ಮತ್ತು ‘ವಿಗ್ರಹ’ (ಯುದ್ಧ/ವಿರೋಧ) ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇವನು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಂಧಾನ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ನೀತಿ ಎರಡನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು.
Q46. ಶಾತವಾಹನರ ‘ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ’ ಮತ್ತು ‘ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನ’ ಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮ್ಯತೆ ಏನು?
A) ಎರಡೂ ಒಂದೇ ದೊರೆಯಿಂದ ರಚಿತವಾದವು
B) ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ
C) ಎರಡೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದವು
D) ಎರಡೂ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು
ಉತ್ತರ: C) ಎರಡೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದವು
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ವಿವರಣೆ: ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನವನ್ನು ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಪತ್ನಿ ನಾಗನೀಕ ರಚಿಸಿದಳು. ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನವನ್ನು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ತಾಯಿ ಗೌತಮೀ ಬಾಲಾಶ್ರೀ ರಚಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ ಎರಡೂ ಶಾಸನಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದವು ಎಂಬುದು ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮ್ಯತೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಭಾಷೆ, ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.
Q47. ಶಾತವಾಹನರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಅಂಶವು ‘ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ’ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ?
A) ಶಾತವಾಹನರ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ
B) ರೋಮ್ ದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳ ವಿವರಣೆ
C) ಶಾತವಾಹನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನೀತಿ
D) ಶಾತವಾಹನರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಉತ್ತರ: B) ರೋಮ್ ದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳ ವಿವರಣೆ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ವಿದೇಶಿ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ‘ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ’ ಎಂಬುದು ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಗ್ರೀಕ್ ಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಬಂದರುಗಳು (ಭರೂಚ, ಕಲ್ಯಾಣ್, ಸೋಪಾರ), ಮತ್ತು ರೋಮ್ ದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಗಸ್ಟಸ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಪಾರ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿತ್ತು.
Q48. ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಅಮರಾವತಿ ಸ್ತೂಪ’ ದ ಮಹತ್ವವೇನು?
A) ಇದು ಶಾತವಾಹನರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು
B) ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ‘ಅಮರಾವತಿ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿ’ಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ
C) ಇದು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿತ್ತು
D) ಇದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿತ್ತು
ಉತ್ತರ: B) ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ‘ಅಮರಾವತಿ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿ’ಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಅಮರಾವತಿ ಸ್ತೂಪದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಅಮರಾವತಿ ಸ್ತೂಪ (ಮಹಾಚೈತ್ಯ) ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೌದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದು, ‘ಅಮರಾವತಿ ಶಿಲ್ಪಶೈಲಿ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ರಾಜಧಾನಿ ಧಾನ್ಯಕಟಕದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
Q49. ಶಾತವಾಹನರ ಯಾವ ದೊರೆಯನ್ನು ‘ಕವಿ ಪುಂಗವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥವೇನು?
A) ಸಿಮುಖ – ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ
B) ಹಾಲ – ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ
C) ಗುಣಾಢ್ಯ – ಮಹಾಕವಿ
D) ನಾಗಾರ್ಜುನ – ಕವಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ
ಉತ್ತರ: B) ಹಾಲ – ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ‘ಕವಿ ಪುಂಗವ’ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನ ನಿಖರ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪಡೆದ ದೊರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
ವಿವರಣೆ: ಹಾಲನಿಗೆ ‘ಕವಿ ಪುಂಗವ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇತ್ತು. ‘ಪುಂಗವ’ ಎಂದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಉತ್ತಮ ಎಂದರ್ಥ. ‘ಕವಿ ಪುಂಗವ’ ಎಂದರೆ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು. ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿಯ ಕರ್ತೃವಾದ ಹಾಲನಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಈ ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
Q50. ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪಾದ ಜೋಡಿ ಯಾವುದು?
A) ಸಿಮುಖ – ವಂಶ ಸ್ಥಾಪಕ
B) ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ – ನಾಗನೀಕ
C) ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ – ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿ
D) ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ – ಹಾಲ
ಉತ್ತರ: C) ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ – ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿ
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಉದ್ದೇಶ: ಒಟ್ಟಾರೆ ಜ್ಞಾನದ ಸಮಗ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಜೋಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
ವಿವರಣೆ: ‘ತ್ರೈ ಸಮುದ್ರ ತೋಯಾ ಪಿತಾವಾಹನ’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಗೌತಮೀಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ಸೇರಿದೆ, ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಯಜ್ಞಶ್ರೀ ಶಾತಕರ್ಣಿಯು ತನ್ನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಡಗಿನ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚು ಹಾಕಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಉಳಿದ ಜೋಡಿಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ: ಸಿಮುಖ-ವಂಶ ಸ್ಥಾಪಕ, ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ-ನಾಗನೀಕ, ಗಾಥಾಸಪ್ತಶತಿ-ಹಾಲ.