Geological Structure part 2
ಅಧ್ಯಾಯ 2: ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆ
30 ಭವಿಷ್ಯ ಸೂಚಕ MCQ ಗಳು – ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್ ಸಹಿತ
ಪ್ರಶ್ನೆ 1:
ಭೂಮಿಯ ಒಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಡಿಸ್ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿ’ (Discontinuity) ಎಂಬ ಪದವು ಯಾವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ?
ಎ) ಶಿಲೆಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಬಿ) ಭೂಮಿಯ ಪದರಗಳ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರದೇಶ
ಸಿ) ಭೂಕಂಪನ ತರಂಗಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿನ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ಗಡಿ
ಡಿ) ಶಿಲೆಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಭೂಕಂಪನ ತರಂಗಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿನ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಯ ಗಡಿ
ವಿವರಣೆ: ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ‘ಡಿಸ್ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿ’ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ವಿವಿಧ ಪದರಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪನ ತರಂಗಗಳ (Seismic waves) ವೇಗ ಮತ್ತು ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೊಹೊರೊವಿಚಿಕ್ ಡಿಸ್ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿ (Moho) ಭೂತೊಗಟೆ ಮತ್ತು ನಿಲಂಬರ ನಡುವಿನ ಗಡಿ, ಗುಟೆನ್ಬರ್ಗ್ ಡಿಸ್ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿ ನಿಲಂಬರ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ನಡುವಿನ ಗಡಿ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಡಿಸ್ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದದ ಮೂಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರಬಹುದು. ಪರೀಕ್ಷಕರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಅರಿವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2:
‘ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶ್ರೇಣಿ’ (Champion Series) ಯಾವ ಶಿಲಾಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹತ್ವವೇನು?
ಎ) ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲಾಸಮೂಹ – ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಕ್ಷೇಪ
ಬಿ) ವಿಂಧ್ಯನ್ ಶಿಲಾಸಮೂಹ – ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ನಿಕ್ಷೇಪ
ಸಿ) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹ – ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪ
ಡಿ) ತೃತೀಯ ಶಿಲಾಸಮೂಹ – ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪ
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹ – ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪ
ವಿವರಣೆ: ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶ್ರೇಣಿಯು (Champion Series) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕೋಲಾರ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯು ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಧಾರವಾಡ ಶಿಲೆಗಳು ರೂಪಾಂತರಿತ ಶಿಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಚಿನ್ನದಂತಹ ಖನಿಜಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶ್ರೇಣಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಅದಿರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಕೋಲಾರ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಯಾವ ಶಿಲಾಸಮೂಹದಲ್ಲಿದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ‘ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶ್ರೇಣಿ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3:
ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಶಿಲಾಸಮೂಹವು ‘ಸ್ಟ್ರೋಮಾಟೊಲೈಟ್ಗಳ’ (Stromatolites) ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ?
ಎ) ಆರ್ಷೇಯ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಬಿ) ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಸಿ) ವಿಂಧ್ಯನ್ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಡಿ) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ವಿಂಧ್ಯನ್ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ವಿವರಣೆ: ಸ್ಟ್ರೋಮಾಟೊಲೈಟ್ಗಳು (Stromatolites) ಸೈನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಂಧ್ಯನ್ ಶಿಲಾಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಇವು ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಿಂಧ್ಯನ್ ಶಿಲೆಗಳು ಪ್ರೊಟೆರೊಜೋಯಿಕ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು 1400-600 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ) ರೂಪುಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೋಮಾಟೊಲೈಟ್ಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ವಿಂಧ್ಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಳುವಾಗ ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲೆಗಳ ಗ್ಲಾಸಾಪ್ಟೆರಿಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಟ್ರೋಮಾಟೊಲೈಟ್ಗಳು ವಿಂಧ್ಯನ್ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿ. ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4:
ಭಾರತ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಗಳ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?
ಎ) ಪೂರ್ವ ತೀರ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರು, ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ
ಬಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರು, ಪೂರ್ವ ತೀರ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಪಾಟು (Continental shelf) ಹೊಂದಿದೆ
ಸಿ) ಪೂರ್ವ ತೀರ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ, ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ
ಡಿ) ಎರಡೂ ತೀರಗಳ ರಚನೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರು, ಪೂರ್ವ ತೀರ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಪಾಟು (Continental shelf) ಹೊಂದಿದೆ
ವಿವರಣೆ: ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ (ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ) ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಖಂಡೀಯ ಕಪಾಟು (Continental shelf) ಕಿರಿದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ತೀರ (ಕೊರಮಂಡಲ್ ಕರಾವಳಿ) ವಿಶಾಲವಾದ ಖಂಡೀಯ ಕಪಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನದಿಗಳು (ಗೋದಾವರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಕಾವೇರಿ) ಸಂಚಯನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ತಂದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವುದು. ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಖಂಡೀಯ ಕಪಾಟಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ವಿರಳ. ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5:
‘ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್’ (Carbon Dating) ವಿಧಾನವು ಯಾವ ಯುಗದ ಶಿಲೆಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ? ಕಾರಣವೇನು?
ಎ) ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಯುಗ – ಕಾರ್ಬನ್ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ
ಬಿ) ತೃತೀಯ ಯುಗ – ಸಾವಯವ ಅಂಶ ನಾಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ
ಸಿ) ಆರ್ಷೇಯ ಯುಗ – ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ
ಡಿ) ನವೀನ ಯುಗ – ಕಾರ್ಬನ್ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಆರ್ಷೇಯ ಯುಗ – ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ
ವಿವರಣೆ: ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ (ರೇಡಿಯೋಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್) ವಿಧಾನವು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಬನ್-14 ಐಸೊಟೋಪ್ನ ಕ್ಷಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ಸುಮಾರು 50,000 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಸ್ತುಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಷೇಯ ಶಿಲೆಗಳು (Archaean rocks) ಸುಮಾರು 4 ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ (ಅಜೋಯಿಕ್) ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಯುರೇನಿಯಮ್-ಲೆಡ್ ಡೇಟಿಂಗ್, ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್-ಆರ್ಗಾನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ನಂತಹ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಡೇಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ವಿವಿಧ ಡೇಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅನ್ವಯ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 6:
ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪರ್ವತಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಎ) ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಪರ್ವತ – ಶಿಲಾರಸ ಸೋರಿಕೆ
ಬಿ) ಮಡಿಕೆ ಪರ್ವತ – ಫಲಕಗಳ ಡಿಕ್ಕಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು
ಸಿ) ಬ್ಲಾಕ್ ಪರ್ವತ – ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನ ಒತ್ತಡ
ಡಿ) ಅವಶೇಷ ಪರ್ವತ – ಸವೆತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಮಡಿಕೆ ಪರ್ವತ – ಫಲಕಗಳ ಡಿಕ್ಕಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು
ವಿವರಣೆ: ಹಿಮಾಲಯವು ಮಡಿಕೆ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ (Fold Mountain). ಇದು ಭಾರತೀಯ ಫಲಕ ಮತ್ತು ಯುರೇಷಿಯನ್ ಫಲಕಗಳ ಡಿಕ್ಕಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಡಿಕ್ಕಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಫಲಕವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಸೆಂ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಎತ್ತರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5 ಮಿಮೀ. ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಎಳೆಯ ಮಡಿಕೆ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಇನ್ನೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಹಿಮಾಲಯ ಮಡಿಕೆ ಪರ್ವತ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ. ಆದರೆ ಅದರ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು. ಇದು ಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 7:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳು ಮುಚ್ಚಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೇನು?
ಎ) ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು
ಬಿ) ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆ
ಸಿ) ಆಳವಾದ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಿ, ಲಾಭ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು
ಡಿ) ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆ
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಆಳವಾದ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಿ, ಲಾಭ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು
ವಿವರಣೆ: ಕೋಲಾರ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳು (Kolar Gold Fields) ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದವು (ಸುಮಾರು 3,000 ಮೀಟರ್ ಆಳ). ಇಷ್ಟು ಆಳದಲ್ಲಿ ಗಣಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವುದು ತುಂಬಾ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಗಣಿಯ ಆಳ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಗಾಳಿ ಸಂಚಾರದ ಸಮಸ್ಯೆ, ನೀರು ಸೋರಿಕೆ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ ಇವುಗಳಿಂದ ಚಿನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಿ, ಅದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬರುವ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಕಾರಣ 2001 ರಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ (ರಾಯಚೂರು) ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: KPSC ಮತ್ತು KEA ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆರ್ಥಿಕ ಭೂಗೋಳದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಕೋಲಾರ ಗಣಿಗಳು ಮುಚ್ಚಲು ಕಾರಣ ಕೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 8:
‘ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ (Deccan Trap) ಪದದಲ್ಲಿನ ‘ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ ಪದದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವೇನು?
ಎ) ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ತ್ರಪ’ – ಮೂರು ಪದರಗಳು
ಬಿ) ಡಚ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ – ಬಲೆ ಅಥವಾ ಜಾಲ
ಸಿ) ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ – ಮೆಟ್ಟಿಲು ಅಥವಾ ಏಣಿ
ಡಿ) ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಟ್ರ್ಯಾಪೊ’ – ಆವರಿಸು
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ – ಮೆಟ್ಟಿಲು ಅಥವಾ ಏಣಿ
ವಿವರಣೆ: ‘ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ (Trap) ಪದವು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ‘ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ (Trapp) ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರ ಅರ್ಥ ‘ಮೆಟ್ಟಿಲು’ ಅಥವಾ ‘ಏಣಿ’. ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಲಾವಾ ಹರಿವುಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪದರವಾಗಿ ಸಂಚಯನಗೊಂಡು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಸತತ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಲಾವಾ ಹರಿವುಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪೇರಿಕೊಂಡು ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲು ರಚನೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಪ್ರದೇಶವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಗುಜರಾತ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಎಂದರೇನು ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಆದರೆ ‘ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ ಪದದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು. ಇದು ಪದದ ಮೂಲದ ಅರಿವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 9:
ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲಾಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗ್ಲಾಸಾಪ್ಟೆರಿಸ್ (Glossopteris) ಸಸ್ಯದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಮಹತ್ವವೇನು?
ಎ) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ
ಬಿ) ಭಾರತ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾಗಳು ಒಂದೇ ಭೂಖಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ
ಸಿ) ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ರಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ನಾಶವಾದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ
ಡಿ) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾನವನ ವಾಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಭಾರತ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾಗಳು ಒಂದೇ ಭೂಖಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ
ವಿವರಣೆ: ಗ್ಲಾಸಾಪ್ಟೆರಿಸ್ (Glossopteris) ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಜರಿಗಿಡದ (fern) ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಭಾರತದ ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ, ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಒಂದೇ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟು ದೂರದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಲು ಕಾರಣ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಖಂಡಗಳು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು (ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಭೂಖಂಡ) ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪ್ರಬಲ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಖಂಡಗಳ ಸಂಚಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ (Continental Drift Theory) ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಗ್ಲಾಸಾಪ್ಟೆರಿಸ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಖಂಡಗಳ ಸಂಚಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 10:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತವು ಯಾವ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ?
ಎ) ಹಿಮಾಲಯದ ಮಡಿಕೆಗಳಿಂದ
ಬಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬಿರುಕು ಮತ್ತು ಸವೆತದಿಂದ
ಸಿ) ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ನ ಲಾವಾ ಹರಿವಿನಿಂದ
ಡಿ) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲೆಗಳ ರೂಪಾಂತರದಿಂದ
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬಿರುಕು ಮತ್ತು ಸವೆತದಿಂದ
ವಿವರಣೆ: ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಶರಾವತಿ ನದಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಬಿರುಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶರಾವತಿ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಈ ಬಿರುಕು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿದು, ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಸವೆತದಿಂದ ಆಳವಾದ ಕಮರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು 253 ಮೀಟರ್).
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಜೋಗ್ ಜಲಪಾತದ ಎತ್ತರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಅದರ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು. ಇದು ನದಿ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 11:
ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಶಿಲಾಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ?
ಎ) ಆರ್ಷೇಯ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಬಿ) ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಸಿ) ವಿಂಧ್ಯನ್ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಡಿ) ತೃತೀಯ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಉತ್ತರ: ಡಿ) ತೃತೀಯ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ವಿವರಣೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೃತೀಯ ಯುಗದ (Tertiary period) ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಸ್ಸಾಂ, ಗುಜರಾತ್ (ಖಂಬಾತ್ ಕೊಲ್ಲಿ), ಮುಂಬೈ ಹೈ (ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ತೃತೀಯ ಯುಗದ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ತೃತೀಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರೀಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ರೂಪಾಂತರದಿಂದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅಲ್ಲ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯುಗದ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ವಿರಳ. ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 12:
‘ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಮೈದಾನ’ ದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಭಾಗ ಯಾವುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಚಯನ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ?
ಎ) ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶ – 1,000 ಮೀಟರ್
ಬಿ) ಗಂಗಾ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶ – 2,000 ಮೀಟರ್
ಸಿ) ಬಿಹಾರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗ – 4,000 ಮೀಟರ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು
ಡಿ) ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶ – 500 ಮೀಟರ್
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಬಿಹಾರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗ – 4,000 ಮೀಟರ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು
ವಿವರಣೆ: ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಮೈದಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಭಾಗ ಬಿಹಾರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ (ಗಂಡಕ್ ಮತ್ತು ಕೋಸಿ ನದಿಗಳ ಪ್ರದೇಶ). ಇಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಚಯನ ಸುಮಾರು 4,000 ರಿಂದ 6,000 ಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ರಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (Foredeep) ಹಿಮಾಲಯದ ನದಿಗಳು ತಂದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಆಳದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,000-2,000 ಮೀಟರ್ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಚಯನವಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಮೈದಾನದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಅದರ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಯ ಆಳ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 13:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ಪ್ರದೇಶವು ಯಾವ ಖನಿಜಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ?
ಎ) ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ
ಬಿ) ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್
ಸಿ) ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು
ಡಿ) ಕ್ರೋಮೈಟ್ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ಪ್ರದೇಶವು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು (Iron Ore) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ (Manganese) ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕುದುರೆಮುಖ್ ಅದಿರು ನಿಕ್ಷೇಪವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತು ಕುರಿತು ಕೇಳುವಾಗ “ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂಡೂರು ಪ್ರದೇಶವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ರೀತಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 14:
ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅಸ್ತೆನೋಸ್ಫಿಯರ್’ (Asthenosphere) ಪದರದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವೇನು?
ಎ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಘನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದರ
ಬಿ) ಅರೆ-ಕರಗಿದ (semi-molten) ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದರ, ಇದರ ಮೇಲೆ ಭೂಖಂಡಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ
ಸಿ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದ್ರವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದರ
ಡಿ) ಅನಿಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದರ
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಅರೆ-ಕರಗಿದ (semi-molten) ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದರ, ಇದರ ಮೇಲೆ ಭೂಖಂಡಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ
ವಿವರಣೆ: ಅಸ್ತೆನೋಸ್ಫಿಯರ್ (Asthenosphere) ನಿಲಂಬರ (Mantle) ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪದರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 100-200 ಕಿಮೀ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದರವು ಅರೆ-ಕರಗಿದ (semi-molten) ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ಭೂತೊಗಟೆಯ ಫಲಕಗಳು (Tectonic plates) ತೇಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಖಂಡಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅಸ್ತೆನೋಸ್ಫಿಯರ್ನ ಈ ಅರೆ-ಕರಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಕಾರಣ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಭೂಮಿಯ ಪದರಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಪದರದ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹತ್ವ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 15:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು (Black Soil/Regur Soil) ಯಾವ ಶಿಲೆಗಳ ಸವೆತದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ?
ಎ) ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಗಳು
ಬಿ) ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳು
ಸಿ) ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ಶಿಲೆಗಳು
ಡಿ) ಬಲುಷ್ಕಲ್ಲು (ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಟೋನ್) ಶಿಲೆಗಳು
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳು
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಬೆಳಗಾವಿ, ಬೀದರ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ಕಂಡುಬರುವ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು (ರೇಗುರ್ ಮಣ್ಣು) ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ನ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳ ಸವೆತದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಜನ್ಯ ಶಿಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಸವೆತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ, ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ, ಸುಣ್ಣದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಣ್ಣು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶೇಖರಿಸಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ಮಣ್ಣು ಯಾವ ಶಿಲೆಗಳ ಸವೆತದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 16:
ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ‘ರಿಯಾ’ (Ria) ತೀರ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಎ) ನದಿಗಳ ಸಂಚಯನ ಕಾರ್ಯ
ಬಿ) ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳು ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿರುವುದು
ಸಿ) ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಉಂಟಾದ ರಚನೆ
ಡಿ) ಹಿಮನದಿಗಳ ಸವೆತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ರಚನೆ
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳು ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿರುವುದು
ವಿವರಣೆ: ರಿಯಾ (Ria) ತೀರ ರಚನೆಯು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳು ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಡೆಯಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೊಂಕಣ ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ರಚನೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಹಿಮಯುಗದ ನಂತರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿದಾಗ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದ್ದ ನದಿಗಳ ಕಣಿವೆಗಳು ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿ ಆಳವಾದ ಮುಖಜಭೂಮಿಗಳು (Estuaries) ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಂದರುಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಮುಂಬೈ, ಗೋವಾ, ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರುಗಳು ಈ ರಚನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ‘ರಿಯಾ’ ತೀರ ರಚನೆಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ತೀರ ರಚನೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 17:
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆ ಕುರಿತು ಸರಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಯಾವುದು?
ಎ) 300-600 ಮೀಟರ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ರಚಿತ
ಬಿ) 600-900 ಮೀಟರ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗ್ನೀಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ರಚಿತ
ಸಿ) 900-1200 ಮೀಟರ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ರಚಿತ
ಡಿ) 1200-1500 ಮೀಟರ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಲುಷ್ಕಲ್ಲು ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ರಚಿತ
ಉತ್ತರ: ಬಿ) 600-900 ಮೀಟರ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗ್ನೀಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ರಚಿತ
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು ಸರಾಸರಿ 600 ರಿಂದ 900 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಿ-ಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಯುಗದ ಆರ್ಷೇಯ ಶಿಲೆಗಳಾದ ಗ್ನೀಸ್ (Gneiss) ಮತ್ತು ಗ್ರಾನೈಟ್ (Granite) ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಈ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಅದರ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 18:
ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಿವಾಲಿಕ್’ (Shiwalik) ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಶೇಷತೆ ಯಾವುದು?
ಎ) ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶ್ರೇಣಿ, ನಿತ್ಯ ಹಿಮಾವೃತ
ಬಿ) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಶ್ರೇಣಿ, ಪುರಾಜೀವಿ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು
ಸಿ) ಅತ್ಯಂತ ನವೀನ ಶ್ರೇಣಿ, ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಚಯನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು
ಡಿ) ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಜನ್ಯ ಶ್ರೇಣಿ, ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಅತ್ಯಂತ ನವೀನ ಶ್ರೇಣಿ, ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಚಯನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು
ವಿವರಣೆ: ಸಿವಾಲಿಕ್ ಶ್ರೇಣಿಯು (Shiwalik Range) ಹಿಮಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನವೀನ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತೃತೀಯ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ನವೀನ ಯುಗದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ನದಿಗಳು ತಂದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು (Alluvium) ಸಂಚಯನಗೊಂಡು ನಂತರ ಮಡಿಕೆಗಳಾಗಿ (Fold) ಈ ಶ್ರೇಣಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ 900-1200 ಮೀಟರ್. ಈ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ತನಿಗಳ (Mammals) ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಹಿಮಾಲಯದ ನಾಲ್ಕು ಸಮಾನಾಂತರ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕ್ರಮ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಚನಾ ಕಾರಣ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 19:
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳು ಯಾವ ಶಿಲಾಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ?
ಎ) ಗೊಂಡ್ವಾನಾ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಬಿ) ಕಡಪ್ಪ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಸಿ) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಡಿ) ವಿಂಧ್ಯನ್ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ಉತ್ತರ: ಸಿ) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹ
ವಿವರಣೆ: ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳು (Hutti Gold Mines) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯಾಗಿದೆ. ಹಟ್ಟಿ ಶ್ರೇಣಿಯು (Hutti Schist Belt) ಧಾರವಾಡ ಶಿಲಾಸಮೂಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8-10 ಗ್ರಾಂ/ಟನ್ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಚಿನ್ನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಲಾರ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳು ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರ, ಹಟ್ಟಿ ಗಣಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿನ್ನದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಹಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ. ಆದರೆ ಅದು ಯಾವ ಶಿಲಾಸಮೂಹದ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಹತ್ವ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹು
ಪ್ರಶ್ನೆ 20:
ಭಾರತ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ‘ಪ್ರವಾಹಿ ಮೈದಾನಗಳು’ (Deltas) ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಎ) ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ
ಬಿ) ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಸಂಚಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತರುವುದರಿಂದ
ಸಿ) ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳು ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ
ಡಿ) ಭೂಮಿಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ತೀರ ಕಡಿದಾಗಿರುವುದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: ಬಿ) ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಸಂಚಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತರುವುದರಿಂದ
ವಿವರಣೆ: ಭಾರತ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳು (ಗೋದಾವರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಕಾವೇರಿ, ಮಹಾನದಿ) ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳಿಗಿಂತ (ನರ್ಮದಾ, ತಾಪಿ) ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಚಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಸೆಡಿಮೆಂಟ್ಸ್) ತರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಖಂಡೀಯ ಕಪಾಟು (Continental shelf) ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಚಿತ ವಸ್ತುಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಕಾವೇರಿಯಂತಹ ನದಿಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರವಾಹಿ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು (Deltas) ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ ನದಿಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಹಿ ಮೈದಾನಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿಲ್ಲ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಹಿ ಮೈದಾನಗಳ (Deltas) ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕುರಿತು ಆಳವಾದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರಬಹುದು.
Read More :Geological Structure of India MCQs : ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ KPSC, FDA, SDA, PC, SSC, UPSC Powerful & Proven MCQs with Smart Explanations
https://samagramahitisanchari.com/geological-structure-of-india-mcqs/