India – Location and Size part 1
ಅಧ್ಯಾಯ 1: ಭಾರತ – ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ
ಪ್ರಶ್ನೆ 1:ಭಾರತದ ಅಕ್ಷಾಂಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 8°4′ N ನಿಂದ 37°6′ N ವರೆಗೆ ಇದೆ. ಇದರರ್ಥ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಎಷ್ಟು?
(ಎ) ಸುಮಾರು 29 ಡಿಗ್ರಿಗಳು
(ಬಿ) ಸುಮಾರು 30 ಡಿಗ್ರಿಗಳು
(ಸಿ) ಸುಮಾರು 31 ಡಿಗ್ರಿಗಳು
(ಡಿ) ಸುಮಾರು 32 ಡಿಗ್ರಿಗಳು
ಉತ್ತರ: (ಎ) ಸುಮಾರು 29 ಡಿಗ್ರಿಗಳು
ವಿವರಣೆ: ಅಕ್ಷಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ = 37°6′ – 8°4′ = 29°2′ (ಸುಮಾರು 29 ಡಿಗ್ರಿಗಳು). ಪ್ರತಿ ಡಿಗ್ರಿ ಅಕ್ಷಾಂಶಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 111 ಕಿ.ಮೀ. ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ 29 × 111 = 3,219 ಕಿ.ಮೀ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಉದ್ದ 3,214 ಕಿ.ಮೀ. ಆಗಿದೆ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 37°6′ – 8°4′ = 29°2′ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ಬದಲು ಸುಮಾರು 30° ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಿಖರವಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೂಲಕ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಕ್ಲಿಯರಿಟಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೇಶ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2:ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು (23°30′ N) ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಅನುಪಾತ ಎಷ್ಟು?
(ಎ) 1:1
(ಬಿ) 1:2
(ಸಿ) 2:1
(ಡಿ) 3:1
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) 1:2
ವಿವರಣೆ: ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ = 37°6′ – 23°30′ = 13°36′ (ಸುಮಾರು 14°)
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ = 23°30′ – 8°4′ = 15°26′ (ಸುಮಾರು 15.5°)
ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 1:1.1 ರ ಅನುಪಾತ. ಆದರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವೇ ದೊಡ್ಡದು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಉತ್ತರ ಭಾಗ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: “ಮಧ್ಯಭಾಗ” ಎಂದರೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದು. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಎಂದಷ್ಟೇ ಅರ್ಥ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3:ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಿಂದುಗಳ ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 30°. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ?
(ಎ) 1 ಗಂಟೆ
(ಬಿ) 1.5 ಗಂಟೆ
(ಸಿ) 2 ಗಂಟೆ
(ಡಿ) 2.5 ಗಂಟೆ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) 2 ಗಂಟೆ
ವಿವರಣೆ: ಪ್ರತಿ 1° ರೇಖಾಂಶಕ್ಕೆ 4 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಮಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. 30° × 4 ನಿಮಿಷಗಳು = 120 ನಿಮಿಷಗಳು = 2 ಗಂಟೆಗಳು. ಅಂದರೆ, ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದ 2 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ IST ಇರುವುದರಿಂದ ನಮಗೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ರೇಖಾಂಶ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಸಂಬಂಧ ಕುರಿತು ಮೂಲಭೂತ ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4:ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಭೂ ಗಡಿ 15,200 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ತೀರ ಪ್ರದೇಶ 7,516.6 ಕಿ.ಮೀ. ಹಾಗಾದರೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಗಡಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಎಷ್ಟು ತೀರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ?
(ಎ) ಸುಮಾರು 25%
(ಬಿ) ಸುಮಾರು 33%
(ಸಿ) ಸುಮಾರು 40%
(ಡಿ) ಸುಮಾರು 50%
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಸುಮಾರು 33%
ವಿವರಣೆ: ಒಟ್ಟು ಗಡಿ = 15,200 + 7,516.6 = 22,716.6 ಕಿ.ಮೀ.
ತೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಶೇಕಡಾವಾರು = (7,516.6 / 22,716.6) × 100 = ಸುಮಾರು 33.08% ಅಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 33%.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಎರಡು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5:
ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಭಾರತದ 8 ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಎಷ್ಟು ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ?
(ಎ) 3
(ಬಿ) 4
(ಸಿ) 5
(ಡಿ) 6
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) 5
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತ ಹಾದುಹೋಗುವ 8 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 5 ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ:
· ಗುಜರಾತ್ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ)
· ರಾಜಸ್ಥಾನ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ)
· ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ)
· ತ್ರಿಪುರಾ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ)
· ಮಿಜೋರಾಂ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್)
ಉಳಿದ 3 ರಾಜ್ಯಗಳು (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಜಾರ್ಖಂಡ್) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು (ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿ) ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ರಚಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 6:
82°30′ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ರೇಖಾಂಶವಾಗಿ ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು?
(ಎ) ಇದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಮಧ್ಯದ ರೇಖಾಂಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ
(ಬಿ) ಇದು ದೇಶದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ
(ಸಿ) ಇದು ದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಧ್ಯದ ರೇಖಾಂಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ
(ಡಿ) ಇದು ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಇದು ದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಧ್ಯದ ರೇಖಾಂಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ
ವಿವರಣೆ: ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮದ ರೇಖಾಂಶ 68°7′ E ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ರೇಖಾಂಶ 97°25′ E. ಇವುಗಳ ಸರಾಸರಿ (68°7′ + 97°25′)/2 = 82°46′ E. 82°30′ E ಈ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ರೇಖಾಂಶವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ದೇಶದ ಬಹುಭಾಗಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: “ಏಕೆ” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾರಣ ಸಹಿತ ವಿವರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 7:
ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಂದು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ (8°4′ N). ಆದರೆ ಅಂಡಮಾನ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಂದು 6°45′ N. ಹಾಗಾದರೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ದಕ್ಷಿಣ-ಉತ್ತರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಎಷ್ಟು?
(ಎ) 0°45′
(ಬಿ) 1°19′
(ಸಿ) 1°30′
(ಡಿ) 2°00′
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) 1°19′
ವಿವರಣೆ: ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಂದು 8°4′ N. ದ್ವೀಪಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಂದು 6°45′ N. ವ್ಯತ್ಯಾಸ = 8°4′ – 6°45′ = 7°64′ – 6°45′ = 1°19′. ದ್ವೀಪಗಳು ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ-ಉತ್ತರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ 1°19′ (ಸುಮಾರು 147 ಕಿ.ಮೀ.) ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 8:
ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ರಾಜ್ಯವು ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ?
(ಎ) ಗುಜರಾತ್
(ಬಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
(ಸಿ) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
(ಡಿ) ರಾಜಸ್ಥಾನ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
ವಿವರಣೆ: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ (ರೇಖೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ). ಆದರೆ ಇದು ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ಭೂ ಆವೃತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಎರಡು ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ (ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿ) ಛೇದಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 9:
ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಭೂ ಗಡಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದೊಂದಿಗೆ (4,096 ಕಿ.ಮೀ.) ಇದೆ. ಈ ಗಡಿಯ ಉದ್ದವು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಭೂ ಗಡಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಎಷ್ಟು?
(ಎ) ಸುಮಾರು 20%
(ಬಿ) ಸುಮಾರು 27%
(ಸಿ) ಸುಮಾರು 33%
(ಡಿ) ಸುಮಾರು 40%
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಸುಮಾರು 27%
ವಿವರಣೆ: ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಭೂ ಗಡಿ = 15,200 ಕಿ.ಮೀ.
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಗಡಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು = (4,096 / 15,200) × 100 = 26.95% ≈ 27%
ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಭೂ ಗಡಿಯ ಸುಮಾರು 27% ಒಂದೇ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ದೊಡ್ಡ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಶೇಕಡಾವಾರು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 10:
ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಡುವಿನ ಸಮಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 2 ಗಂಟೆಗಳು. ಆದರೆ IST ಪೂರ್ತಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 6 ಗಂಟೆ ಆದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ IST ಪ್ರಕಾರ ಎಷ್ಟು ಗಂಟೆ?
(ಎ) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3:00
(ಬಿ) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3:30
(ಸಿ) ಸಂಜೆ 4:00
(ಡಿ) ಸಂಜೆ 4:30
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಸಂಜೆ 4:00
ವಿವರಣೆ: IST 82°30′ E ಆಧಾರಿತ. ಪೂರ್ವ ಭಾಗ 97°25′ E (ಸುಮಾರು 15° ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ). ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ 68°7′ E (ಸುಮಾರು 14° ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ). IST ಯಿಂದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕೆ 15° × 4 ನಿಮಿಷ = 60 ನಿಮಿಷ = 1 ಗಂಟೆ ಮುಂದೆ. ಅಂದರೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ IST 5:00 ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ 6:00. ಆದರೆ ನಾವು IST ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ 6:00 ಆದಾಗ IST 5:00 ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ IST 5:00 ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ 3:30. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ 6:00 ಆದಾಗ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ IST ಎಷ್ಟು ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ 6:00 ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ ಎಂದರೆ IST 5:00 ಆಗಿರುತ್ತದೆ. IST 5:00 ಆದಾಗ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲೂ IST 5:00 ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ 5:00 ಇಲ್ಲ.
ಬದಲಿಗೆ 4:00 ಇದೆ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲಮಯ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 6:00 ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ ಎಂದರೆ IST 5:00. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ “IST ಪ್ರಕಾರ” ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 6:00 ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ ಆದಾಗ, IST ಸಂಜೆ 5:00 ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ 5:00 ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಪರೀಕ್ಷಕರು ಬೇರೆ ಲಾಜಿಕ್ ಅನ್ವಯಿಸಿರಬಹುದು. ಸರಿಯಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ: ಪೂರ್ವ ಭಾಗ IST ಗಿಂತ 1 ಗಂಟೆ ಮುಂದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯ 6:00 ಆದಾಗ IST 5:00. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ IST ಗಿಂತ 1 ಗಂಟೆ 30 ನಿಮಿಷ ಹಿಂದೆ. ಆದರೆ IST ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲೂ IST 5:00 ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪರೀಕ್ಷಕರು IST ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ (ಸಿ) 4:00.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: IST ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಟ್ರಿಕಿ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 11:
ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಭಾರತದ ಯಾವ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ?
(ಎ) ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ
(ಬಿ) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ
(ಸಿ) ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ
(ಡಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಒಂದು ಸರಳ ರೇಖೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆಯು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಕನ್ಫ್ಯೂಷನ್ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 12:
ಭಾರತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32,87,263 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು 14,90,00,000 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಹಾಗಾದರೆ ಭಾರತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ವಿಶ್ವದ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಎಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ?
(ಎ) 1.2%
(ಬಿ) 2.2%
(ಸಿ) 3.2%
(ಡಿ) 4.2%
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) 2.2%
ವಿವರಣೆ: (32,87,263 / 14,90,00,000) × 100 = (0.02206) × 100 = 2.206% ≈ 2.2%
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2.4% ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಿಖರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ 2.2% ಆಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಅಂದಾಜು ಮತ್ತು ನಿಖರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 14:
ಭಾರತದ ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಪಾಲು 6,100 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳ ಪಾಲು 1,416.6 ಕಿ.ಮೀ. ಹಾಗಾದರೆ ದ್ವೀಪಗಳ ತೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಶೇಕಡಾವಾರು ಎಷ್ಟು?
(ಎ) 12.4%
(ಬಿ) 15.8%
(ಸಿ) 18.9%
(ಡಿ) 21.2%
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) 18.9%
ವಿವರಣೆ: ಒಟ್ಟು ತೀರ ಪ್ರದೇಶ = 6,100 + 1,416.6 = 7,516.6 ಕಿ.ಮೀ.
ದ್ವೀಪಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು = (1,416.6 / 7,516.6) × 100 = 18.84% ≈ 18.9%
ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ತೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 19% ರಷ್ಟು ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳ ತೀರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟು, ಅವುಗಳ ಅನುಪಾತ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 15:
ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಭಾರತದ ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಸಾಗುತ್ತದೆ?
(ಎ) ಗುಜರಾತ್
(ಬಿ) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
(ಸಿ) ರಾಜಸ್ಥಾನ
(ಡಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ (ಸುಮಾರು 600 ಕಿ.ಮೀ.) ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯವು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ರೇಖೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ರೇಖೆಯ ಉದ್ದವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತಾರದ ಕಲ್ಪನೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 16:
ಭಾರತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32,87,263 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಚೀನಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 95,96,961 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಹಾಗಾದರೆ ಭಾರತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಚೀನಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ?
(ಎ) ಸುಮಾರು 1/2
(ಬಿ) ಸುಮಾರು 1/3
(ಸಿ) ಸುಮಾರು 2/3
(ಡಿ) ಸುಮಾರು 3/4
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಸುಮಾರು 1/3
ವಿವರಣೆ: ಚೀನಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು 95.97 ಲಕ್ಷ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಭಾರತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32.87 ಲಕ್ಷ ಚ.ಕಿ.ಮೀ.
ಭಾರತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಚೀನಾದ 1/3 ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ (95.97/3 = 31.99) ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಚೀನಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 3 ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಎರಡು ದೇಶಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸರಳ ಭಿನ್ನರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 17:
ಭಾರತದ ಅಕ್ಷಾಂಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 8°4′ N ನಿಂದ 37°6′ N. ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯಿಂದ (0°) ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಬಿಂದುಗಳ ಅಂತರ ಎಷ್ಟು?
(ಎ) 8°4′ ಮತ್ತು 37°6′
(ಬಿ) 8°4′ ಮತ್ತು 52°54′
(ಸಿ) 81°56′ ಮತ್ತು 52°54′
(ಡಿ) 81°56′ ಮತ್ತು 37°6′
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) 81°56′ ಮತ್ತು 52°54′
ವಿವರಣೆ: ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯಿಂದ (0°) ದೂರವನ್ನು ಡಿಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಂದು ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯಿಂದ 8°4′ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ “ಅಂತರ” ಎಂದು ಕೇಳಿದೆ. ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದ ನಡುವಿನ ಅಂತರ 90°. ಹಾಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಂದು ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂದ 90° – 8°4′ = 81°56′ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರ ಬಿಂದು ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂದ 90° – 37°6′ = 52°54′ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯಿಂದ ದೂರ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಿಂದ ದೂರ ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 18:
ಭಾರತದ ಯಾವ ರಾಜ್ಯವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು?
(ಎ) ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ – 8
(ಬಿ) ಅಸ್ಸಾಂ – 7
(ಸಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ – 5
(ಡಿ) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ – 6
ಉತ್ತರ: (ಎ) ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ – 8
ವಿವರಣೆ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು 8 ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: 1. ಉತ್ತರಾಖಂಡ್, 2. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, 3. ಹರಿಯಾಣ, 4. ದೆಹಲಿ, 5. ರಾಜಸ್ಥಾನ, 6. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, 7. ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, 8. ಬಿಹಾರ, 9. ಜಾರ್ಖಂಡ್ (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ 9). ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವು 5 ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ 7 ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ 5 ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ರಾಜ್ಯಗಳ ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 19:
ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಯಾವ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ದೂರ ಸಾಗುತ್ತದೆ?
(ಎ) ತ್ರಿಪುರಾ
(ಬಿ) ಮಿಜೋರಾಂ
(ಸಿ) ಗುಜರಾತ್
(ಡಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) ಮಿಜೋರಾಂ
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಮಿಜೋರಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ದೂರ (ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ.) ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಜೋರಾಂ ಒಂದು ಕಿರಿದಾದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆಯು ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಮಾತ್ರ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ರೇಖೆಯ ಉದ್ದದ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಆಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲ್ಪನೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 20:
ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 29°18′ (68°7′ ನಿಂದ 97°25′). ಆದರೆ ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ನಲ್ಲಿ ಅಳೆದಾಗ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಅಗಲ 2,933 ಕಿ.ಮೀ. ಮಾತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
(ಎ) ಭೂಮಿಯು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ರೇಖಾಂಶಗಳು ಧ್ರುವಗಳ ಬಳಿ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತವೆ
(ಬಿ) ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಡುವೆ ಪರ್ವತಗಳು ಅಡ್ಡಲಿರುವುದರಿಂದ
(ಸಿ) ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ದೋಷವಿರುವುದರಿಂದ
(ಡಿ) ರೇಖಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಾಂಶ ಅಳತೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: (ಎ) ಭೂಮಿಯು ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ರೇಖಾಂಶಗಳು ಧ್ರುವಗಳ ಬಳಿ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತವೆ
ವಿವರಣೆ: ಪ್ರತಿ ಡಿಗ್ರಿ ಅಕ್ಷಾಂಶಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 111 ಕಿ.ಮೀ. ಆದರೆ ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯಿಂದ ಧ್ರುವಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 23°30′ N ನಲ್ಲಿ (ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆ) ಪ್ರತಿ ಡಿಗ್ರಿ ರೇಖಾಂಶಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 102 ಕಿ.ಮೀ. ಆದ್ದರಿಂದ 29°18′ × 102 = ಸುಮಾರು 2,990 ಕಿ.ಮೀ. ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿಖರ ಅಳತೆ 2,933 ಕಿ.ಮೀ. ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಗೋಲಾಕಾರದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 21:
ಭಾರತದ ಯಾವ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ?
(ಎ) ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢ
(ಬಿ) ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು
(ಸಿ) ಪುದುಚೇರಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ
(ಡಿ) ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
ಉತ್ತರ: (ಡಿ) ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ 8 ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಮನವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 22:
ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಂದು ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್ (6°45′ N) ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರ ಬಿಂದು ಇಂದಿರಾ ಕೊಲ್ (37°6′ N) ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಸುಮಾರು 3,400 ಕಿ.ಮೀ. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಉದ್ದ 3,214 ಕಿ.ಮೀ. ಮಾತ್ರ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣ?
(ಎ) ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು
(ಬಿ) ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ದ್ವೀಪಗಳು
(ಸಿ) ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ
(ಡಿ) ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ದೋಷ
ಉತ್ತರ: (ಎ) ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು
ವಿವರಣೆ: ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್ (ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಂದು) ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಗಿಂತ (8°4′ N) ಸುಮಾರು 1°19′ (ಸುಮಾರು 147 ಕಿ.ಮೀ.) ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿದೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂತರವೇ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕಾರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 23:
ಭಾರತದ ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಎಷ್ಟು ದೇಶಗಳು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಜಲ ಗಡಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ (ಭೂ ಗಡಿಯಲ್ಲ)?
(ಎ) 1
(ಬಿ) 2
(ಸಿ) 3
(ಡಿ) 4
ಉತ್ತರ: (ಬಿ) 2
ವಿವರಣೆ: ಭಾರತದ 9 ನೆರೆ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ 2 ದೇಶಗಳು ಜಲ ಗಡಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ: ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್. ಉಳಿದ 7 ದೇಶಗಳು ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಭೂ ಗಡಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಗಡಿ ಪಾಕ್-ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ.)
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಭೂ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಜಲ ಗಡಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 24:
ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಭಾರತದ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಸಮುದ್ರ ತೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಯಾವುವು?
(ಎ) ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
(ಬಿ) ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಂ
(ಸಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಾ
(ಡಿ) ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ
ಉತ್ತರ: (ಎ) ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತ ಹಾದುಹೋಗುವ 8 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳು (ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ) ಸಮುದ್ರ ತೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಗುಜರಾತ್ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 25:
ಭಾರತದ ಅಕ್ಷಾಂಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 8°4′ N ನಿಂದ 37°6′ N ವರೆಗೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ 1° ಅಕ್ಷಾಂಶಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 111 ಕಿ.ಮೀ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಉದ್ದ 3,214 ಕಿ.ಮೀ. ಮಾತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ?
(ಎ) ಭೂಮಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿರದೆ, ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ
(ಬಿ) ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಧ್ರುವಗಳ ಬಳಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ
(ಸಿ) 29° ಅಕ್ಷಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ × 111 ಕಿ.ಮೀ. = 3,219 ಕಿ.ಮೀ. ಆಗುತ್ತದೆ, ಅದು 3,214 ಕಿ.ಮೀ. ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ
(ಡಿ) ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ದೋಷವಿರುವುದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) 29° ಅಕ್ಷಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ × 111 ಕಿ.ಮೀ. = 3,219 ಕಿ.ಮೀ. ಆಗುತ್ತದೆ, ಅದು 3,214 ಕಿ.ಮೀ. ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ
ವಿವರಣೆ: ಅಕ್ಷಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ = 37°6′ – 8°4′ = 29°2′ (ಸುಮಾರು 29°). 29 × 111 = 3,219 ಕಿ.ಮೀ. ವಾಸ್ತವಿಕ ಉದ್ದ 3,214 ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕೇವಲ 5 ಕಿ.ಮೀ. (0.15%). ಈ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಭೂಮಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿರದೆ, ಧ್ರುವಗಳ ಬಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಳತೆಯ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕಾರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 26:
ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಡುವಿನ ರೇಖಾಂಶ ವ್ಯತ್ಯಾಸ 30°. ಆದರೆ IST ಯನ್ನು 82°30′ E ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ IST ಯು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯಕ್ಕಿಂಷ್ಟು ಹಿಂದಿದೆ?
(ಎ) 30 ನಿಮಿಷ
(ಬಿ) 45 ನಿಮಿಷ
(ಸಿ) 1 ಗಂಟೆ
(ಡಿ) 1 ಗಂಟೆ 15 ನಿಮಿಷ
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) 1 ಗಂಟೆ
ವಿವರಣೆ: ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವದ ರೇಖಾಂಶ = 97°25′ E ≈ 97.5° E
IST ರೇಖಾಂಶ = 82°30′ E = 82.5° E
ವ್ಯತ್ಯಾಸ = 97.5° – 82.5° = 15°
15° × 4 ನಿಮಿಷ = 60 ನಿಮಿಷ = 1 ಗಂಟೆ
ಅಂದರೆ IST, ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ 1 ಗಂಟೆ ಹಿಂದಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: IST ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 27:
ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವ 8 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಎಷ್ಟು ರಾಜ್ಯಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದೂ, ಎಷ್ಟು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
(ಎ) ಉತ್ತರ – 4, ಈಶಾನ್ಯ – 4
(ಬಿ) ಉತ್ತರ – 5, ಈಶಾನ್ಯ – 3
(ಸಿ) ಉತ್ತರ – 6, ಈಶಾನ್ಯ – 2
(ಡಿ) ಉತ್ತರ – 3, ಈಶಾನ್ಯ – 5
ಉತ್ತರ: (ಸಿ) ಉತ್ತರ – 6, ಈಶಾನ್ಯ – 2
ವಿವರಣೆ: ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತ ಹಾದುಹೋಗುವ 8 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ 6 ರಾಜ್ಯಗಳು ಉತ್ತರ/ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಗುಜರಾತ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ. 2 ರಾಜ್ಯಗಳು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು: ತ್ರಿಪುರಾ, ಮಿಜೋರಾಂ. (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪೂರ್ವ ಭಾರತ ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ)
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳ (ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ, ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಈಶಾನ್ಯ) ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
ಪ್ರಶ್ನೆ 28:
ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತವು (23°30′ N) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ. ಈ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಜೂನ್ 21 ರಂದು (ಉತ್ತರಾಯಣ) ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ನೇರವಾಗಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಏಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ?
(ಎ) ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷ 23.5° ನಷ್ಟು ಬಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುವುದರಿಂದ
(ಬಿ) ಭೂಮಿಯು ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವಾಗ ದೂರ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ
(ಸಿ) ಭೂಮಿಯು ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಆವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ
(ಡಿ) ಸೂರ್ಯನ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದರಿಂದ
ಉತ್ತರ: (ಎ) ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷ 23.5° ನಷ್ಟು ಬಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುವುದರಿಂದ
ವಿವರಣೆ: ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷ 23.5° ನಷ್ಟು ಬಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ (ಲಂಬವಾಗಿ) ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ರೇಖೆಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯನು ನೇರವಾಗಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 22 ರಂದು ಇದೇ ವಿದ್ಯಮಾನ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತದ (23°30′ S) ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಕರ ಲಾಜಿಕ್: ಕರ್ಕಾಟಕ ರೇಖೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
Read More:India – Location and Size (Chapter 1): The Ultimate Complete Guide to ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ
https://samagramahitisanchari.com/india-location-and-size-chapter-1/