Indian Prehistoric Period: ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ
ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲ ಎಂದರೆ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ. ಈ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿದುಬರುವುದು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ – ಶಿಲಾಯುಧಗಳು, ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು . ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ (Pre-historic), ಆದ್ಯ ಇತಿಹಾಸ (Proto-historic) ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ (Historic). ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲವು ಶಿಲಾಯುಗ (Stone Age) ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಕುರುಹುಗಳು ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
1. ಪುರಾತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Paleolithic Age)
2. ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ (Mesolithic Age)
3. ನವ ಶಿಲಾಯುಗ (Neolithic Age)
ಇವುಗಳ ನಂತರ ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗ (Chalcolithic Age) ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ (Iron Age) ಬರುತ್ತವೆ, ಇವು ಆದ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
ಭಾಗ 1: ಪುರಾತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Paleolithic Age)
ಪುರಾತನ ಶಿಲಾಯುಗವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕಾಲ. ಇದನ್ನು ‘ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
· ಕಾಲಾವಧಿ: ಸುಮಾರು 20,00,000 BC – 10,000 BC.
· ಜೀವನೋಪಾಯ: ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು (Food gathering and hunting). ಇವರು ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
· ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
· ಒರಟಾದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳ ಬಳಕೆ – ಕೈಕೊಡಲಿ (Hand axe), ಕ್ಲೀವರ್ (Cleaver), ಚಾಪರ್ (Chopper) ಇತ್ಯಾದಿ.
· ಬೆಂಕಿಯ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಆಯಿತು.
· ಭಾರತವನ್ನು ಮೂರು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
1. ಸೋಹಾನ್ ಅಥವಾ ಸಿಂಧೂ ನದೀ ಕಣಿವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಈಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
2. ಮದ್ರಾಸಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಚೆನ್ನೈ (ಹಿಂದಿನ ಮದ್ರಾಸ್) ಬಳಿ ಅಟ್ಟಿರಂಪಕ್ಕಂನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಕುರುಹುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ .
3. ನರ್ಮದಾ ಮತ್ತು ಸೋನ್ ನದೀ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು.
· ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು:
· ಭೀಮ್ಬೇಟ್ಕಾ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ): ಇಲ್ಲಿಯ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಶಿಲಾಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇವು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ನವ ಶಿಲಾಯುಗದವುಗಳಾಗಿವೆ.
· ಹುಣಸಗಿ (ಕರ್ನಾಟಕ): ಕೈಕೊಡಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
· ಬೇಲನ್ ನದಿ ಕಣಿವೆ (ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ): ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ .
· ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳು: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೋಹಾನ್ ನದಿ ಕಣಿವೆ, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ದಿದ್ವಾನ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ.
ಪುರಾತನ ಶಿಲಾಯುಗದ ಮೂರು ಹಂತಗಳು:
1. ನಿಮ್ನ ಪುರಾತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Lower Paleolithic): ಒರಟಾದ ಕೈಕೊಡಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲೀವರ್ ಗಳ ಬಳಕೆ.
2. ಮಧ್ಯ ಪುರಾತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Middle Paleolithic): ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಚಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲಿನ (Flake tools) ಆಯುಧಗಳಾದ ಸ್ಕ್ರಾಪರ್, ಪಾಯಿಂಟೆಡ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಬಳಕೆ.
3. ಉತ್ತಮ ಪುರಾತನ ಶಿಲಾಯುಗ (Upper Paleolithic):) ಬ್ಲೇಡ್ ಗಳು, ಬುರಿನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಯುಧಗಳು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಕುರುಹುಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಭಾಗ 2: ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ (Mesolithic Age)
ಇದು ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ನಡುವಿನ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಬೇಟೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
· ಕಾಲಾವಧಿ: ಸುಮಾರು 10,000 BC – 4,000 BC.
· ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
· ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು (Microliths): ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳು – ಬಾಣದ ಮೊನೆ, ಚಾಕು, ಗುದ್ದಲಿ ಮುಂತಾದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮರ ಅಥವಾ ಮೂಳೆಯ ಹಿಡಿಕೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು .
· ಮೊದಲ ಅರೆ-ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನ: ಕೃಷಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಕಣೆ ಆರಂಭ.
· ಗುಹಾಚಿತ್ರಗಳು (Cave Paintings): ಭೀಮ್ಬೇಟ್ಕಾದ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಬೇಟೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು, ನೃತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ.
· ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು:
· ಬಾಗೋರ್ (ರಾಜಸ್ಥಾನ): ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾನವರು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
· ಅಡಮ್ಗಢ್ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ): ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ನಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
· ಲಂಘನಾಜ್ (ಗುಜರಾತ್): ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪುರಾವೆಗಳು.
· ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳು: ಸಾರೈ ನಹರ್ ರಾಯ್ (ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ), ಬೀರ್ಭಾನ್ಪುರ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ).
ಭಾಗ 3: ನವ ಶಿಲಾಯುಗ (Neolithic Age)
ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಂತಿ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ‘ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕ್ರಾಂತಿ’ (Neolithic Revolution) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭವಾದದ್ದು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ .
· ಕಾಲಾವಧಿ: ಸುಮಾರು 6,000 BC – 1,000 BC (ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ).
· ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು :
1. ಕೃಷಿಯ ಆರಂಭ: ಗೋಧಿ, ಬಾರ್ಲಿ, ಬತ್ತ (Koldihwa ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6500 BC ಯ ಅಕ್ಕಿಯ ಪುರಾವೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ), ಬಟಾಣಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕೃಷಿ.
2. ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಕಣೆ: ದನ, ಕುರಿ, ಮೇಕೆ, ಹಂದಿ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಾಕಣೆ. ಮಹಾರಾ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಡಿಹ್ವಾದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ .
3. ಕಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ನಯಗೊಳಿಸಿದ (Polished) ಮತ್ತು ಹೊಳಪು ಕೊಟ್ಟ (Burnished) ಕಲ್ಲಿನ ಕೊಡಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಯುಧಗಳು.
4. ಸ್ಥಾಯಿ ಜೀವನ: ಮಣ್ಣಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಮನೆಗಳು, ಗುಂಡಿ ವಸತಿಗಳು (Pit dwellings – ಬುರ್ಜಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ).
5. ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳು (Pottery):) ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒರಟಾದ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಚಿತ್ತಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳು. ನವ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲೇ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳ ಬಳಕೆ ಆರಂಭವಾದರೂ, ತಾಮ್ರ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು.
6. ನೇಯ್ಗೆ (Weaving):) ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆಗಳ ನೇಯ್ಗೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು.
· ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು :
1. ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶ (ಮೆಹೆರ್ಗಢ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ): ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲನೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ದನ ಮತ್ತು ಕುರಿ ಸಾಕಣೆ. ಸುಮಾರು 7000 BC ಯಲ್ಲಿ ನವ ಶಿಲಾಯುಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು .
2. ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆ (ಬುರ್ಜಹೋಮ್, ಗುಫ್ಕ್ರಾಲ್): ಗುಂಡಿ ವಸತಿಗಳು (Pit dwellings), ಶ್ವಾನಗಳ ಸಮಾಧಿ, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಯ ಆಯುಧಗಳು.
3. ಮಧ್ಯ ಗಂಗಾ ಬಯಲು (ಕೋಲ್ಡಿಹ್ವಾ, ಮಹಾರಾ – ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ): ಅಕ್ಕಿಯ ಕೃಷಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರಾವೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ . ಸುಮಾರು 6500 BC ಯ ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ.
4. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ (ಸಂಗನಕಲ್ಲು, ಪಿಕ್ಲಿಹಾಲ್, ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ – ಕರ್ನಾಟಕ; ಉಟ್ನೂರ್ – ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ): ಬೂದಿ ದಿಬ್ಬಗಳು (Ash mounds) ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಶೇಷತೆ. ದನಕರುಗಳ ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಿಕ್ಲಿಹಾಲ್ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ .
5. ಪೂರ್ವ ಭಾರತ (ಚಿರಾಂದ್ – ಬಿಹಾರ): ಅಕ್ಕಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳು.
ಭಾಗ 4: ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗ (Chalcolithic Age)
ಇದು ನವ ಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ನಡುವಿನ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಜೊತೆಗೆ ತಾಮ್ರದ (Copper) ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ ಆರಂಭವಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ‘ಆದ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ’ (Proto-historic period) ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಕಾಲದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
· ಕಾಲಾವಧಿ: ಸುಮಾರು 3,000 BC – 700 BC.
· ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು :
· ಲೋಹದ ಬಳಕೆ: ತಾಮ್ರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಯುಧಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು. ಆದರೆ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತಿರಲಿಲ್ಲ.
· ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಇವರು ಖರೀಫ್ ಮತ್ತು ರಬಿ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳಾದ ಜೋಳ, ಬಾಜ್ರಾ, ರಾಗಿ (ಮಡಿಕಲ್), ಕುಲಿತ್ಥ, ಹೆಸರು, ಕಡಲೆ, ಬಟಾಣಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು .
· ಪಶುಪಾಲನೆ: ದನ, ಕುರಿ, ಮೇಕೆ, ಹಂದಿ, ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕುದುರೆಯ ಪುರಾವೆಗಳು (ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ) ಸಿಗುತ್ತವೆ.
· ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳು (Pottery):) ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಾರದ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಪಾತ್ರೆ (Black and Red Ware – BRW) ಈ ಕಾಲದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ . ಈ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ .
· ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳು:
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿದ್ದವು :
1. ಆಹಾರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (Ahar Culture): (3,000 BC – 1,500 BC) ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಆಹಾರ್ (ತಾಮ್ರವತಿ), ಗಿಲುಂಡ್ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಪಾತ್ರೆ (BRW) ಇವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.
2. ಕಾಯಥಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (Kayatha Culture): (2,500 BC – 2,000 BC) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕಾಯಥಾ, ನಾಗ್ಡಾ. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳು, ತಾಮ್ರದ ಕೊಡಲಿಗಳು.
3. ಮಾಳ್ವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (Malwa Culture): (1,900 BC – 1,400 BC) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು. ನವदಾಟೋಲಿ, ನಾಗ್ಡಾ, ಎರಾನ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ತಾರದ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳು ಇವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.
4. ಜೋರ್ವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (Jorwe Culture): (1,600 BC – 700 BC) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಇನಾಮಗಾಂವ್, ಪ್ರಕಾಶ್, ದೈಮಾಬಾದ್. ನಾಸಿಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜೋರ್ವೆ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲ ಸ್ಥಳ. ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಚಿತ್ತಾರಗಳು. ಇನಾಮಗಾಂವ್ ನಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ, ದೊಡ್ಡ ಕಾಳುಗಳ ಭಂಡಾರ, ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ .
ಭಾಗ 5: ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ (Iron Age)
ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಳಕೆ ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಈ ಲೋಹದಿಂದ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಾಜನಪದಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು.
· ಕಾಲಾವಧಿ: ಸುಮಾರು 1,200 BC – 600 BC (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಕಬ್ಬಿಣ ಬಳಕೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ).
· ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು :
· ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಪಾತ್ರೆ (BRW) ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಿತ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆ (Painted Grey Ware – PGW) ಈ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ PGW ಯನ್ನು ಕುರು-ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರ, ಅಹಿಛತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. PGW ಮತ್ತು BRW ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಗಮನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ .
· ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು: ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಾಣದ ಮೊನೆಗಳು, ಭರ್ಜಿಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳಾದ ಗುದ್ದಲಿ, ನೇಗಿಲ ಫಾಲ ಮುಂತಾದವು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು.
· ಮಹಾಜನಪದಗಳ ಉದಯ: ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 16 ಮಹಾಜನಪದಗಳು ಉದಯಿಸಿದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಗಧ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು .
· ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೆಗಾಲಿಥಿಕ್ (Megalithic) ಸಮಾಧಿಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಮಾಧಿಗಳು (Megaliths) ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಯುಧಗಳು, ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ನೆಲೆಗಳಿವೆ.
· ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು:
· ಹಸ್ತಿನಾಪುರ, ಅಟ್ರಂಜಿಖೇರಾ (ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ)
· ಅಹಿಛತ್ರ (ಉತ್ತರಾಖಂಡ)
· ಉಜ್ಜಯಿನಿ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ)
ಪ್ರಮುಖ ನೆನಪಿಡಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು
1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಉತ್ಖನನ – ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ (ಕರ್ನಾಟಕ) .
2. ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ ನಾಗರಿಕತೆ – ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆ (Harappan Civilization).
3. ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ – ಕೃಷಿಯ ಆರಂಭ .
4. ‘ಮೃತರ ದಿಬ್ಬ’ (Mound of Dead) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳ – ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ. ಇದನ್ನು ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮೃತರ ದಿಬ್ಬ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ .
5. ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ತಾರಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ .
6. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಕ್ಕಿಯ ಪುರಾವೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಸ್ಥಳ – ಕೋಲ್ಡಿಹ್ವಾ (ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ).
7. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಗಮನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆ – ಚಿತ್ರಿತ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಮಣ್ಪಾತ್ರೆ (PGW) .
8. ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ – ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ .
9. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಧ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ತಾಣಗಳು – ಪಿಕ್ಲಿಹಾಲ್, ಸಂಗನಕಲ್ಲು, ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ, ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆ.
10. ಇನಾಮಗಾಂವ್ ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಪುರಾವೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ .
Read More:https://samagramahitisanchari.com/aiims-norcet-10-recruitment-2026/