ಪೊಲೀಸ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶೇಷ ಸರಣಿ
ಪ್ಲಾಸಿ ಮತ್ತು ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿ ವಿವರವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ .
“ಸ್ಪರ್ಧಾರ್ಥಿಗಳೇ ಗಮನಿಸಿ ಈ ಟಾಪಿಕ್ ನಿಂದ ಪಕ್ಕಾ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಓದಿದರೆ ಸಾಲದು, ಡೆಪ್ತ್ ಆಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು!”
ನಮಸ್ಕಾರ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳೇ, ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಮ್ಮ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಚಾರಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಸ್ವಾಗತ. ಓರ್ವ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವ ವಿಷಯವೊಂದಿದೆ: ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದ ‘ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ’ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನ’ ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲ, ಅವು ನಿಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರಗಳು. ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ ಇರಲಿ,KPSC ಇರಲಿ, PSI ಇರಲಿ ಅಥವಾ FDA/SDA ಇರಲಿ, ಈ ವಿಷಯದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡದೆ ನೀವು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೊಠಡಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಬನ್ನಿ, ಇಂದು ಈ ಎರಡು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕದನಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಬಿಡದೆ, ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ (In-depth) ಹಾಗೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ (Battle of Plassey) – 1757
ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಯುದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಚದುರಂಗದಾಟವಾಗಿತ್ತು. ಬಂಗಾಳವು ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನ ವಿರುದ್ಧ ಹೂಡಿದ ಸಂಚೇ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:
• ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನ ಅಧಿಕಾರೋಹಣ: ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಬಲ ನವಾಬನಾಗಿದ್ದ ಅಲಿವರ್ದಿ ಖಾನ್ ನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ 1756 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನ ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ 23 ವರ್ಷ. ಅವನ ಸ್ವಂತ ಸಂಬಂಧಿಕರೇ (ಘಸೇಟಿ ಬೇಗಂ, ಶೌಕತ್ ಜಂಗ್) ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
• ‘ದಸ್ತಕ್’ (Dastak) ಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆ: ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫರೂಕ್ ಸಿಯಾರ್ 1717 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸುಂಕವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ‘ದಸ್ತಕ್’ (ಉಚಿತ ಪಾಸ್) ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂಗಾಳದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದನು.
• ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ (Fortification): ಫ್ರೆಂಚರ ಭೀತಿಯ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನವಾಬನ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ‘ಫೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ’ ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನವಾಬನು ಇದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರೂ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ.
• ಗುರುವಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ (Mentor’s Note): ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ, ಈ ಮುಂದಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಿ. ಇದು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಲ ಕೇಳಿರುವಂತಹ ವಿಷಯ. ಅದೇ “ಕಪ್ಪು ಕೋಣೆಯ ದುರಂತ” (Black Hole Tragedy).
ಜೂನ್ 20, 1756 ರಂದು ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಫೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಸುಮಾರು 146 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳನ್ನು 18×14 ಅಡಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ, ಗಾಳಿಯಾಡದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟನು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆದು ನೋಡಿದಾಗ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 123 ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕೇವಲ 23 ಜನ ಮಾತ್ರ ಬದುಕಿ ಉಳಿದರು. ಬದುಕಿ ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಜೆ.ಝಡ್. ಹಾಲವೆಲ್ (J.Z. Holwell) ಎಂಬಾತ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಈ ಘಟನೆಯೇ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ!
ಯುದ್ಧದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸಂಚು:
ಕಪ್ಪು ಕೋಣೆಯ ದುರಂತದ ಸುದ್ದಿ ಮದ್ರಾಸ್ ತಲುಪಿದ ತಕ್ಷಣ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ (Robert Clive) ಮತ್ತು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ವಾಟ್ಸನ್ ಬೃಹತ್ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು.
ಕ್ಲೈವ್ ನೇರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗದೆ ಕುತಂತ್ರ ಹೆಣೆದನು. ನವಾಬನ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನಿಗೆ ನವಾಬನ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟುವ ಆಮಿಷವೊಡ್ಡಿ ತನ್ನ ಕಡೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡನು.
ಈ ಸಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನೊಂದಿಗೆ, ಬಂಗಾಳದ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಜಗತ್ ಸೇಠ್, ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಅಮಿ ಚಂದ್ (Omichand) ಮತ್ತು ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ರಾಯ್ ದುರ್ಲಭ್ ಕೂಡ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದರು.
ಜೂನ್ 23, 1757 ರಂದು ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ‘ಪ್ಲಾಸಿ’ (Palashi) ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಣೆಯಾಯಿತು.
ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನ ಪರವಾಗಿ ಮೀರ್ ಮದನ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟರು. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನ ಸೇನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೆ ಮೂಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಂತೆ ನಿಂತಿತು.
ಮೋಸದ ಅರಿವಾದ ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಪರಾರಿಯಾದನು, ಆದರೆ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನ ಮಗನಾದ ಮೀರನ್ ನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.
ನೆನಪಿರಲಿ / Alert: ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು “ಮಿಲಿಟರಿ ಯುದ್ಧ” ಆಗಿರಲೇ ಇಲ್ಲ! ಇದೊಂದು ಕೇವಲ ಮೋಸದ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ದ್ರೋಹವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನವಾಬನ ಆಪ್ತರನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಗೆದ್ದರು. ಎಕ್ಸಾಮ್ ನಲ್ಲಿ “ಯಾವ ಕದನವು ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಚಾಗಿತ್ತು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಅದು ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ.
ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
• ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
• ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಕ್ಕು ದೊರೆಯಿತು.
• ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ 24 ಪರಗಣಗಳ (24 Parganas) ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದನು ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಂಚವನ್ನು ಕ್ಲೈವ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಇದರಿಂದ ಬಂಗಾಳದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಲೂಟಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನ (Battle of Buxar) – 1764
ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕಾಲಿಡಲು ಜಾಗ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನ ಅವರ ತಲೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಸೂರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿತು. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನವು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:
• ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನವಾಬನಾದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಧನದಾಸೆ ಮಿತಿಮೀರಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿರಂತರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ವಿಫಲನಾದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವನನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಅವನ ಅಳಿಯನಾದ ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ (Mir Qasim) ನನ್ನು 1760 ರಲ್ಲಿ ನವಾಬನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.
• ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಒಬ್ಬ ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನೋಭಾವದ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿರಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ.
• ಗುರುವಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ (Mentor’s Note): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ, ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಿ. ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ನವಾಬನಾದ ತಕ್ಷಣ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ನಿಂದ ಮುಂಗೇರ್ (Munger – ಬಿಹಾರ) ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದನು. ಯಾಕೆ ಗೊತ್ತಾ? ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲಿನಿಂದ ದೂರವಿರಲು! ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರಿಪೀಟ್ ಆಗಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ.
• ಬ್ರಿಟಿಷರು ‘ದಸ್ತಕ್’ ಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಒಂದು ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟನು. ಅವನು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷರಷ್ಟೇ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು.
• ತಮ್ಮ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಯಿತೆಂದು ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂನ ವಿರುದ್ಧ 1763 ರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಸಾರಿ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಮುದುಕ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನನ್ನು ನವಾಬನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.
ತ್ರಿವಳಿ ಮೈತ್ರಿ (Triple Alliance) ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ:
• ಸೋತು ಅವಧ್ (Awadh) ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದ ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ, ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಭಾರತದಿಂದಲೇ ಓಡಿಸಲು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
• ಈ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕರಿದ್ದರು:
ಬಂಗಾಳದ ಮಾಜಿ ನವಾಬ – ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ
ಅವಧ್ ನವಾಬ – ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲ
ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ – ಎರಡನೇ ಷಾ ಆಲಂ (Shah Alam II)
• ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, 1764 ರಂದು ಬಿಹಾರದ ‘ಬಕ್ಸಾರ್’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ಮೂವರ ಜಂಟಿ ಸೇನೆ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.
• ನೆನಪಿರಲಿ / Alert: ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ವಹಿಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದು ಹೆಕ್ಟರ್ ಮನ್ರೋ (Hector Munro). ಇಲ್ಲಿ ನೀವು ಕನ್ಫ್ಯೂಸ್ ಆಗಬಾರದು. ಷಾ ಆಲಂ ಮತ್ತು ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಜಂಟಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಮನ್ರೋ ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದನು.
ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
• ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನೈಜ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು. ಪ್ಲಾಸಿ ಮೋಸದ ಗೆಲುವಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಕ್ಸಾರ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧ ಕೌಶಲ್ಯದ ಗೆಲುವಾಗಿತ್ತು.
• ಇಡೀ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈವಶವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ವತಃ ಭಾರತದ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೇ ಸೋತಿದ್ದನು!
• ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Allahabad – 1765): ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಮತ್ತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ, 1765 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದನು (ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಷಾ ಆಲಂ II ಜೊತೆ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಅವಧ್ ನವಾಬ ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲನ ಜೊತೆ ಇನ್ನೊಂದು).
• ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕು (Diwani Rights): ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ‘ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕು’ (ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ) ವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.
• ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವ (Dual Government): ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು. ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರ (ದಿವಾನಿ) ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆಡಳಿತ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು (ನಿಜಾಮತ್) ನವಾಬನ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು. (ಅಂದರೆ ಅಧಿಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷರದಾದರೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನವಾಬನದ್ದಾಗಿತ್ತು!).
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಕಠಿಣ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Tough PYQs)
ಈ ಟಾಪಿಕ್ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಎರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:
ಪ್ರಶ್ನೆ 1 : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ (Sovereignty) ಕೇವಲ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕದನ ಯಾವುದು?
A. ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ
B. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನ
C. ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನ
D. ವಾಂಡಿವಾಷ್ ಕದನ
ಉತ್ತರ: B. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನ. (ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನವು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಆಡಳಿತದತ್ತ ಕಾಲಿಡಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಭಾರತದ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನೇ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅಧಿಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು).
ಪ್ರಶ್ನೆ 2 : ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದದ (1765) ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾದ ‘ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು’ ನೀಡಿದವರು ಯಾರು?
A. ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ
B. ಸಿರಾಜ್ ಉದ್ ದೌಲ
C. ಎರಡನೇ ಷಾ ಆಲಂ
D. ಶುಜಾ ಉದ್ ದೌಲ
ಉತ್ತರ: C. ಎರಡನೇ ಷಾ ಆಲಂ. (ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕು ಎಂದರೆ ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ. ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಅಂದಿನ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಎರಡನೇ ಷಾ ಆಲಂಗೆ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು).
ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧಾರ್ಥಿಗಳೇ ಈ ಮೇಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ನಿಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೇನೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ( ಅಕ್ಕ ತಂಗಿ, ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು) ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಲುಪಿಸಿ ಅವರಿಗೂ ಉಪಯೋಗ ಆಗಲಿ.
ಪ್ರತಿದಿನ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಮ್ಮ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ, ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆದರೂ ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಇಷ್ಟವಾದರೆ ಕಾಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಅಥವಾ ಇ-ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿ.
ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿಂಕ್ : ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
Whatsapp group link : click here
ಮುಂಬರುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ 30 ಹೈ-ಲೆವೆಲ್ ಬಹು ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ 30 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಓದಿ.
1. ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನವು ನಿಖರವಾಗಿ ಯಾವ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕದಂದು ನಡೆಯಿತು?
A. 1757 ಜೂನ್ 20
B. 1764 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22
C. 1757 ಜೂನ್ 23
D. 1757 ಆಗಸ್ಟ್ 15
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. 1757 ಜೂನ್ 23
ವಿವರಣೆ: ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನವು 1757 ರ ಜೂನ್ 23 ರಂದು ಬಂಗಾಳದ ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲಾಸಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬ ಸಿರಾಜ್ ಉದ್ ದೌಲನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನಾಂಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
2. ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಯಾವುದು?
A. ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್
B. 24 ಪರಗಣಗಳು (24 Parganas)
C. ಮಿಡ್ನಾಪುರ
D. ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. 24 ಪರಗಣಗಳು (24 Parganas)
ವಿವರಣೆ: ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನನ್ನು ನವಾಬನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಬಂಗಾಳದ ’24 ಪರಗಣಗಳು’ ಎಂಬ ಸಮೃದ್ಧ ಕಂದಾಯ ಪ್ರದೇಶದ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವನ್ನು ತುಂಬಿತು.
3. “ಕಪ್ಪು ಕೋಣೆಯ ದುರಂತ” (Black Hole Tragedy) ಘಟನೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಯಾರು?
A. ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್
B. ಹೆಕ್ಟರ್ ಮನ್ರೋ
C. ವಾರನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್
D. ಜೆ.ಝಡ್. ಹಾಲವೆಲ್ (J.Z. Holwell)
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D. ಜೆ.ಝಡ್. ಹಾಲವೆಲ್ (J.Z. Holwell)
ವಿವರಣೆ: 1756 ರ ಜೂನ್ 20 ರಂದು ನಡೆದ ಕಪ್ಪು ಕೋಣೆಯ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ 146 ಬ್ರಿಟಿಷರಲ್ಲಿ ಹಾಲವೆಲ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು. ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಸಾಯದೆ ಬದುಕುಳಿದ 23 ಜನರಲ್ಲಿ ಇವನು ಪ್ರಮುಖನಾಗಿದ್ದು, ಈ ಘಟನೆಯ ಭೀಕರತೆಯನ್ನು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು.
4. ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಾರಾಗಿದ್ದರು?
A. ಎರಡನೇ ಷಾ ಆಲಂ
B. ಎರಡನೇ ಆಲಂಗೀರ್
C. ಫರೂಕ್ ಸಿಯಾರ್
D. ಬಹದ್ದೂರ್ ಷಾ ಜಾಫರ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಎರಡನೇ ಆಲಂಗೀರ್
ವಿವರಣೆ: ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಟ್ವಿಸ್ಟೆಡ್ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ‘ಎರಡನೇ ಷಾ ಆಲಂ’ ಆಗಿದ್ದನು. ಆದರೆ 1757 ರ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ ‘ಎರಡನೇ ಆಲಂಗೀರ್’ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಇದನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
5. ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ನಿಂದ ಯಾವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದನು?
A. ಕಲ್ಕತ್ತಾ
B. ಪಾಟ್ನಾ
C. ಮುಂಗೇರ್ (Munger)
D. ಅಲಹಾಬಾದ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. ಮುಂಗೇರ್ (Munger)
ವಿವರಣೆ: ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬಿಹಾರದ ‘ಮುಂಗೇರ್’ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
6. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಸೇನೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದವರು ಯಾರು?
A. ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್
B. ಲಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ನ್ ವಾಲಿಸ್
C. ಹೆಕ್ಟರ್ ಮನ್ರೋ (Hector Munro)
D. ಲಾರ್ಡ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. ಹೆಕ್ಟರ್ ಮನ್ರೋ (Hector Munro)
ವಿವರಣೆ: 1764 ರ ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನಾಪಡೆಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಹೆಕ್ಟರ್ ಮನ್ರೋ ವಹಿಸಿದ್ದನು. ತ್ರಿವಳಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಬೃಹತ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಮಿಲಿಟರಿ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮನ್ರೋ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನೆನಪಿರಲಿ.
7. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ‘ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವ’ (Dual Government) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಯಾರು?
A. ವಾರನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್
B. ಲಾರ್ಡ್ ಡಾಲ್ ಹೌಸಿ
C. ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್
D. ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಂಕ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್
ವಿವರಣೆ: ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದ ನಂತರ 1765 ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದನು. ಇದರ ಅನ್ವಯ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ (ದಿವಾನಿ) ಕಂಪನಿಯ ಕೈ ಸೇರಿತು, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ (ನಿಜಾಮತ್) ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ನವಾಬನ ಬಳಿ ಉಳಿಯಿತು.
8. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ‘ದಸ್ತಕ್’ ಎಂದರೆ ಏನು?
A. ವಾರ್ಷಿಕ ಕಂದಾಯ
B. ಉಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ (Free Pass)
C. ಸೈನಿಕರ ವೇತನ
D. ಯುದ್ಧದ ನಷ್ಟಪರಿಹಾರ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಉಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿ (Free Pass)
ವಿವರಣೆ: ದಸ್ತಕ್ ಎಂದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸುಂಕ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಉಚಿತ ಪಾಸ್ ಅಥವಾ ಪರವಾನಗಿ. 1717 ರಲ್ಲಿ ಫರೂಕ್ ಸಿಯಾರ್ ಇದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನು. ಇದರ ದುರ್ಬಳಕೆಯೇ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
9. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬ ಯಾರಾಗಿದ್ದರು?
A. ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ
B. ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ
C. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್
D. ನಜಮ್-ಉದ್-ದೌಲ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್
ವಿವರಣೆ: ಇದು ಬಹಳ ಟ್ರಿಕಿ ಪ್ರಶ್ನೆ! ಬಕ್ಸಾರ್ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ್ದು ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಹೌದು. ಆದರೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ 1763 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂನನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ, ಮರಳಿ ‘ಮೀರ್ ಜಾಫರ್’ ನನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನನ್ನಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದ್ದರು.
10. ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದ ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವ (Dual System) ವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಯಾರು?
A. ಲಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ನ್ ವಾಲಿಸ್
B. ವಾರನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ (Warren Hastings)
C. ಲಾರ್ಡ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ
D. ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಂಕ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ವಾರನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ (Warren Hastings)
ವಿವರಣೆ: ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯ ವಿಪರೀತವಾಯಿತು. 1772 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಬಂದ ವಾರನ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್, ಈ ದೋಷಪೂರಿತ ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
11. ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನ ಪರವಾಗಿ ಕೊನೆಯುಸಿರಿರುವವರೆಗೂ ಹೋರಾಡಿ ಪ್ರಾಣತೆತ್ತ ಇಬ್ಬರು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾರು?
A. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಮತ್ತು ರಾಯ್ ದುರ್ಲಭ್
B. ಮೀರ್ ಮದನ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್
C. ಅಮಿ ಚಂದ್ ಮತ್ತು ಜಗತ್ ಸೇಠ್
D. ಶೌಕತ್ ಜಂಗ್ ಮತ್ತು ಖಾಸಿಂ ಅಲಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಮೀರ್ ಮದನ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್
ವಿವರಣೆ: ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಸೇನೆ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನ ಕುತಂತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಕದಲದೇ ನಿಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನವಾಬನಿಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದ ಮೀರ್ ಮದನ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಎಂಬ ಸೇನಾನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ತುಕಡಿಯೊಂದಿಗೆ ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು.
12. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದ ತ್ರಿವಳಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ‘ಅವಧ್ ನವಾಬ’ ಯಾರು?
A. ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ
B. ಸಫ್ದರ್ ಜಂಗ್
C. ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲ
D. ಆಸಫ್-ಉದ್-ದೌಲ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲ
ವಿವರಣೆ: ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಕಟ್ಟಿದ ತ್ರಿವಳಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಅವಧ್ (Awadh) ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನವಾಬನಾಗಿದ್ದ ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲನು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದನು. ಈತನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.
13. ಬ್ರಿಟಿಷರು ‘ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು’ ಪಡೆಯಲು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಷಾ ಆಲಂಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು?
A. 10 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು
B. 26 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು
C. 50 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು
D. 5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. 26 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು
ವಿವರಣೆ: 1765 ರ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಬಂಗಾಳ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ (ದಿವಾನಿ) ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದ ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎರಡನೇ ಷಾ ಆಲಂಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ 26 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಪಿಂಚಣಿ (Tribute) ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿದರು.
14. ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಫೆಬ್ರವರಿ 1757 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಒಪ್ಪಂದ ಯಾವುದು?
A. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ
B. ಅಲಿನಗರ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Alinagar)
C. ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ
D. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಒಪ್ಪಂದ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಅಲಿನಗರ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Alinagar)
ವಿವರಣೆ: ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನು ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಅಲಿನಗರ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ಕ್ಲೈವ್ ಬಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾವನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ನವಾಬನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ 1757 ರಲ್ಲಿ ‘ಅಲಿನಗರ ಒಪ್ಪಂದ’ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದನು.
15. ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನನ್ನು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಕೊಂದದ್ದು ಯಾರು?
A. ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್
B. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್
C. ಮೀರನ್ (ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನ ಮಗ)
D. ಹೆಕ್ಟರ್ ಮನ್ರೋ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. ಮೀರನ್ (ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನ ಮಗ)
ವಿವರಣೆ: ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಸದ ಅರಿವಾದಾಗ ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನು ರಾಜಧಾನಿ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ಕಡೆಗೆ ಪರಾರಿಯಾದನು. ಆದರೆ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನ ಮಗನಾದ ‘ಮೀರನ್’ ನ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬೇಗ್ ಎಂಬಾತನು ಸಿರಾಜ್ ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಅಮಾನುಷವಾಗಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದನು.
16. ‘ದಿವಾನಿ’ ಹಕ್ಕು ಎಂದರೆ ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ. ಹಾಗಾದರೆ ‘ನಿಜಾಮತ್’ (Nizamat) ಹಕ್ಕು ಎಂದರೆ ಏನು?
A. ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು
B. ಪೊಲೀಸ್, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಹಕ್ಕು
C. ವಿದೇಶಿ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕು
D. ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಹಕ್ಕು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಪೊಲೀಸ್, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಹಕ್ಕು
ವಿವರಣೆ: ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ನಿಜಾಮತ್’ ಎಂದರೆ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪೊಲೀಸ್ ರಕ್ಷಣೆ, ಆಂತರಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಾನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹಣಕಾಸನ್ನು (ದಿವಾನಿ) ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಈ ನಿಜಾಮತ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನವಾಬನ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟಿದರು.
17. ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾವ ಫ್ರೆಂಚ್ ನೆಲೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು?
A. ಪಾಂಡಿಚೇರಿ
B. ಚಂದನ್ ನಗರ (Chandernagore)
C. ಕಾರೈಕಲ್
D. ಮಾಹೆ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಚಂದನ್ ನಗರ (Chandernagore)
ವಿವರಣೆ: ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಪ್ತವಾರ್ಷಿಕ ಯುದ್ಧದ (Seven Years’ War) ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ವಾಟ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈವ್, ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ‘ಚಂದನ್ ನಗರ’ ವನ್ನು 1757 ರ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ನವಾಬನ ಕೋಪವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
18. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದ ಯಾವುದು?
A. ಮದ್ರಾಸ್ ಒಪ್ಪಂದ
B. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ
C. ಸಾಲ್ಬಾಯ್ ಒಪ್ಪಂದ
D. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Allahabad)
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ (Treaty of Allahabad)
ವಿವರಣೆ: 1764 ರ ಬಕ್ಸಾರ್ ಯುದ್ಧದ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ, 1765 ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ ಮತ್ತು ಅವಧ್ ನವಾಬನೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ‘ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ’ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.
19. ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕ (ಮೊದಲ ನವಾಬ) ಯಾರು?
A. ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ
B. ಮುರ್ಷಿದ್ ಖುಲಿ ಖಾನ್ (Murshid Quli Khan)
C. ಅಲಿವರ್ದಿ ಖಾನ್
D. ಸುಜಾ-ಉದ್-ದಿನ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಮುರ್ಷಿದ್ ಖುಲಿ ಖಾನ್ (Murshid Quli Khan)
ವಿವರಣೆ: ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಮುರ್ಷಿದ್ ಖುಲಿ ಖಾನ್ 1717 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸ್ವತಂತ್ರ ನವಾಬನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇವನೇ ಬಂಗಾಳದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನವಾಬಶಾಹಿಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾಪಕ.
20. ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದ ಸಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ‘ಜಗತ್ ಸೇಠ್’ (Jagat Seth) ಯಾರು?
A. ಸೇನಾ ದಂಡನಾಯಕ
B. ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕರ್ / ಹಣಕಾಸು ಒಡೆಯ
C. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೂಢಚಾರಿ
D. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕರ್ / ಹಣಕಾಸು ಒಡೆಯ
ವಿವರಣೆ: ಜಗತ್ ಸೇಠ್ ಎಂಬುದು ಬಂಗಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಗಳ ಕುಟುಂಬದ ಬಿರುದಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ಇಡೀ ಬಂಗಾಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಿರಾಜ್ ನ ದರ್ಪವನ್ನು ಸಹಿಸದೆ, ಇವರು ಕ್ಲೈವ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನವಾಬನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಚು ಹೂಡಿದರು.
21. ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಯಾವುವು?
A. ಬರ್ದ್ವಾನ್, ಮಿಡ್ನಾಪುರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್
B. 24 ಪರಗಣಗಳು ಮಾತ್ರ
C. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮತ್ತು ಪಾಟ್ನಾ
D. ಢಾಕಾ ಮತ್ತು ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A. ಬರ್ದ್ವಾನ್, ಮಿಡ್ನಾಪುರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್
ವಿವರಣೆ: 1760 ರಲ್ಲಿ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂನನ್ನು ನವಾಬನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಬರ್ದ್ವಾನ್, ಮಿಡ್ನಾಪುರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟನು.
22. “ಬೆಡಾರ ಕದನ” (Battle of Bedara – 1759) ಯಾರ ಯಾರ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು?
A. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರು
B. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಡಚ್ಚರು
C. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಮತ್ತು ಸಿರಾಜ್ ಉದ್ ದೌಲ
D. ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಡಚ್ಚರು
ವಿವರಣೆ: ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನವಾಬನಾದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತು, ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿದ್ದ ‘ಡಚ್ಚರ’ (Dutch) ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದನು. ಆದರೆ 1759 ರ ಬೆಡಾರ (ಅಥವಾ ಚಿನ್ಸುರಾ) ಕದನದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಡಚ್ಚರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿ ಭಾರತದಿಂದಲೇ ಓಡಿಸಿದನು.
23. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವಧ್ ನವಾಬ ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲನು ಯುದ್ಧದ ನಷ್ಟಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹಣ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು?
A. 20 ಲಕ್ಷ ರೂ.
B. 50 ಲಕ್ಷ ರೂ.
C. 1 ಕೋಟಿ ರೂ.
D. 10 ಲಕ್ಷ ರೂ.
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. 50 ಲಕ್ಷ ರೂ.
ವಿವರಣೆ: ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದ ನಂತರ ನಡೆದ 1765 ರ ಎರಡನೇ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ದಂಡವಾಗಿ ಅವಧ್ ನವಾಬ ಶುಜಾ-ಉದ್-ದೌಲನಿಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 50 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.
24. ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ನವಾಬನ ಸೇನೆಯ ಅಂದಾಜು ಬಲ ಎಷ್ಟಿತ್ತು?
A. ಬ್ರಿಟಿಷರು 50,000 ಮತ್ತು ನವಾಬ 3,000
B. ಬ್ರಿಟಿಷರು 3,000 ಮತ್ತು ನವಾಬ 50,000
C. ಇಬ್ಬರೂ ತಲಾ 20,000 ಸೇನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು
D. ಬ್ರಿಟಿಷರು 10,000 ಮತ್ತು ನವಾಬ 10,000
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಬ್ರಿಟಿಷರು 3,000 ಮತ್ತು ನವಾಬ 50,000
ವಿವರಣೆ: ಸಂಖ್ಯಾಬಲದಲ್ಲಿ ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನು ಸುಮಾರು 50 ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಕ್ಲೈವ್ ಬಳಿ ಕೇವಲ 3 ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನ ದ್ರೋಹದಿಂದಾಗಿ ನವಾಬನ 50 ಸಾವಿರದ ಬೃಹತ್ ಸೇನೆ ಶಸ್ತ್ರ ತ್ಯಜಿಸಿ ಸುಮ್ಮನೆ ನಿಂತಿದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆದ್ದರು.
25. ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬ ‘ಅಲಿವರ್ದಿ ಖಾನ್’ ನ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ಯಾರು?
A. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್
B. ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ
C. ಮುರ್ಷಿದ್ ಖುಲಿ ಖಾನ್
D. ಸರ್ಫರಾಜ್ ಖಾನ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ
ವಿವರಣೆ: ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಆಳಿದ್ದ ಅಲಿವರ್ದಿ ಖಾನ್ ಗೆ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು 1756 ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವನ ಕಿರಿಯ ಮಗಳ ಮಗನಾದ ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲನು ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬನಾಗಿ ಪಟ್ಟವೇರಿದನು.
26. ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂನ ಅಂತ್ಯ ಹೇಗಾಯಿತು?
A. ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು
B. ದೆಹಲಿಯ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು
C. ಅನಾಮಧೇಯನಾಗಿ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿ ಮೃತಪಟ್ಟನು
D. ಅವಧ್ ನವಾಬನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. ಅನಾಮಧೇಯನಾಗಿ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿ ಮೃತಪಟ್ಟನು
ವಿವರಣೆ: ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಂತರ ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ರಣರಂಗದಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪರಾರಿಯಾದನು. ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆತ, ಸುಮಾರು 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅನಾಮಧೇಯನಾಗಿ, ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿ 1777 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಬಳಿ ಮೃತಪಟ್ಟನು.
27. ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧದ ಸಂಚುಕೋರ ‘ಅಮಿ ಚಂದ್’ ನಿಗೆ ಕ್ಲೈವ್ ಮಾಡಿದ ದ್ರೋಹವೇನು?
A. ಅವನನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಿದ್ದು
B. ನಕಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಹಣ ನೀಡದೆ ವಂಚಿಸಿದ್ದು
C. ಅವನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ್ದು
D. ಅವನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ನಕಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಹಣ ನೀಡದೆ ವಂಚಿಸಿದ್ದು
ವಿವರಣೆ: ಪ್ಲಾಸಿ ಸಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಅಮಿ ಚಂದ್ (Omichand) ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತದ ಹಣಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದನು. ಆದರೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಎರಡು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು (ಒಂದು ಅಸಲಿ-ಬಿಳಿ ಕಾಗದ, ಮತ್ತೊಂದು ನಕಲಿ-ಕೆಂಪು ಕಾಗದ) ತಯಾರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಮಿ ಚಂದ್ ನಿಗೆ ನಕಲಿ ಒಪ್ಪಂದ ತೋರಿಸಿ ಬಿಡಿಗಾಸನ್ನೂ ನೀಡದೆ ವಂಚಿಸಿದನು.
28. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ಲೈವ್ ನ ಕತ್ತೆ’ (Clive’s Ass) ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಹಂಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು?
A. ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ
B. ಸಿರಾಜ್-ಉದ್-ದೌಲ
C. ಎರಡನೇ ಷಾ ಆಲಂ
D. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್
ವಿವರಣೆ: ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನವಾಬನಾಗಿದ್ದನು, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕ್ಲೈವ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೇಳಿದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಅವನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಈ ಅಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅವನನ್ನು ‘ಕ್ಲೈವ್ ನ ಕತ್ತೆ’ ಅಥವಾ ‘ಕ್ಲೈವ್ ನ ನಾಯಿ’ ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಡಿದ್ದಾರೆ.
29. ‘ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವ’ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವೇನು?
A. ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
B. ನವಾಬನ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು
C. 1770 ರ ಬಂಗಾಳದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಾವು
D. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C. 1770 ರ ಬಂಗಾಳದ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಾವು
ವಿವರಣೆ: ದ್ವಿ-ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕೇವಲ ಹಣದ ಕಡೆ ಗಮನವಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಜನರ ಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನವಾಬನ ಬಳಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇತ್ತಾದರೂ ಹಣವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1770 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಬಂದು ಬಂಗಾಳದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸತ್ತಿತು.
30. ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಮತ್ತು ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೇನು?
A. ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮ
B. ಮಾವ ಮತ್ತು ಅಳಿಯ
C. ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗ
D. ದಾಯಾದಿಗಳು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B. ಮಾವ ಮತ್ತು ಅಳಿಯ
ವಿವರಣೆ: ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಬೇರಾರೂ ಅಲ್ಲ, ಸ್ವತಃ ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ನ ಅಳಿಯನಾಗಿದ್ದನು. ಮೀರ್ ಜಾಫರ್ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಲಾಗದೆ ವಿಫಲನಾದಾಗ, ಅವನದೇ ಅಳಿಯನಾದ ಮೀರ್ ಖಾಸಿಂ ಕಂಪನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಮತ್ತು ಜಮೀನ್ದಾರಿ ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ ಮಾವನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡನು.
ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ, ಪ್ಲಾಸಿ ಮತ್ತು ಬಕ್ಸಾರ್ ಕದನಗಳ ಈ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ನೋಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ನಿಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಗೆ ಬಲ ತುಂಬಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.
ಈ ಮಾಹಿತಿ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಲ್ಲಿ ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ವಾಟ್ಸ್ಆಪ್ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ, ಶುಭವಾಗಲಿ!
ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಾಪಿಕ್ ಓದಲು : ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ 👇
ಉಚಿತ ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ: ವಿವರಣೆ ಸಹಿತ 50 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು