Article 32 important MCQs
ನಮಸ್ಕಾರ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಮಿತ್ರರೇ ನಿಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಮ್ಮ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಚಾರಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗೆ ಸ್ವಾಗತ.
ಹಿಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಶೇಷ ಸರಣಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ-2 ರಲ್ಲಿ ನಿಮಗಾಗಿ ARTICLE -32 ರ 50 ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿಡದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ 50 ಬಹು ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs) ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಹೇಳಿಕೆ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Statement-based) ಹಾಗೂ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು 100% ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಭಾಗ-2: ಹೈ-ಲೆವೆಲ್ ಹಾಗೂ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಂಭಾವ್ಯ 50 MCQs (Advanced Expected Questions)
1. “ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂವಿಧಾನವೇ ಶೂನ್ಯ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ” ಎಂದು ಹೇಳಿದವರು ಯಾರು?
A) ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್
B) ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು
C) ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್
D) ಸರ್ ಬಿ.ಎನ್. ರಾವ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್
ವಿವರಣೆ: ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು, ಅವುಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ರಕ್ಷಣೆ ಇರಬೇಕು. ಈ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು 32ನೇ ವಿಧಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ‘ರಿಟ್’ (Writs) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಯಾವ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ?
A) ಅಮೇರಿಕಾ (USA)
B) ಬ್ರಿಟನ್ (UK)
C) ಐರ್ಲೆಂಡ್
D) ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಬ್ರಿಟನ್ (UK)
ವಿವರಣೆ: ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಾವು ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಾವು ಬ್ರಿಟನ್ ನಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು “ಪ್ರಿರೋಗೇಟಿವ್ ರಿಟ್ಸ್” (Prerogative Writs) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
3. “ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ರಿಟ್ ಯಾವುದು?
A) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
B) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
C) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
D) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
ವಿವರಣೆ: ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಎಂದರೆ “ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು (ದೇಹವನ್ನು) ಹಾಜರುಪಡಿಸುವುದು”. ಅಕ್ರಮ ಬಂಧನದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಈ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ (Private Individuals) ವಿರುದ್ಧವೂ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು?
A) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
B) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
C) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
D) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
ವಿವರಣೆ: ಗುರುವಿನ ಮಾತನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ! ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ರಿಟ್ ಗಳು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ, ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಮಾತ್ರ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ (ಕಿಡ್ನ್ಯಾಪರ್) ವಿರುದ್ಧವೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
5. ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ (Writ Jurisdiction) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ?
A) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ರಿಟ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಿಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.
B) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ ರಿಟ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಿಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.
C) ಎರಡೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ರಿಟ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
D) ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ.
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ ರಿಟ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಿಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ.
ವಿವರಣೆ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಿದರೆ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜೊತೆಗೆ “ಇತರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೂ” ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫೇವರಿಟ್ ಟ್ರಿಕ್!
6. “ನಾವು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತೇವೆ” (We Command) ಎನ್ನುವುದು ಯಾವ ರಿಟ್ ನ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ?
A) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
B) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
C) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
D) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
ವಿವರಣೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, “ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸು” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವುದೇ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್.
7. ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ (Statement-based):
ಹೇಳಿಕೆ 1: ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಹೇಳಿಕೆ 2: ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
ವಿವರಣೆ: ಸಂವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನಿ ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯ ಲೋಪದಡಿ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು.
8. ಯಾವ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ (Judicial) ಮತ್ತು ಅರೆ-ನ್ಯಾಯಾಂಗ (Quasi-judicial) ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
A) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
B) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
C) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
D) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
ವಿವರಣೆ: ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು (Preventive) ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.
9. “ಯಾವ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ?” (By what authority) ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ರಿಟ್ ಯಾವುದು?
A) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
B) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
C) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
D) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
ವಿವರಣೆ: ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಆತನ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಮತ್ತು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
10. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು (Territorial Jurisdiction) ಆಧರಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಯಾವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ?
A) ಹೈಕೋರ್ಟ್
B) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
C) ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ
D) ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
ವಿವರಣೆ: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಿದರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇಡೀ ಭಾರತದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ (Pan-India) ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.
11. ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ (Statement-based):
ಹೇಳಿಕೆ 1: 32ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ರಿಟ್ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ಹೇಳಿಕೆ 2: 226ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ರಿಟ್ ನೀಡುವುದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ ವಿವೇಚನೆಗೆ (Discretion) ಬಿಟ್ಟದ್ದು.
A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ
ವಿವರಣೆ: ಇದು ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾಯಿಂಟ್! 32ನೇ ವಿಧಿ ಸ್ವತಃ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅರ್ಜಿ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರವಿದೆ, ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣವಿದ್ದರೆ ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು.
12. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಇತರೆ ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯಾರು ನೀಡಬಹುದು?
A) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ
B) ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
C) ಸಂಸತ್ತು (Parliament)
D) ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಸಂಸತ್ತು (Parliament)
ವಿವರಣೆ: 32(3) ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಯ್ದೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತು (Parliament) ದೇಶದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೂ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.
13. ಯಾವ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಿವೆಂಟಿವ್ (ತಡೆಗಟ್ಟುವ) ಹಾಗೂ ಕ್ಯುರೇಟಿವ್ (ಸರಿಪಡಿಸುವ) ಎರಡೂ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
A) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
B) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
C) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
D) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
ವಿವರಣೆ: ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್ ಕೇವಲ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ತೀರ್ಪು ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ‘ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ’ ಮೂಲಕ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
14. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ (National Emergency) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 32ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಯಾರು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಬಹುದು?
A) ಸಂಸತ್ತು
B) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
C) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು
D) ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು
ವಿವರಣೆ: ಸಂವಿಧಾನದ 359ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಣೆಯಾದಾಗ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಅಮಾನತು ಮಾಡಬಹುದು.
15. ಎಷ್ಟೇ ಕಠಿಣ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದರೂ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅಮಾನತು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ?
A) 19 ಮತ್ತು 20 ನೇ ವಿಧಿ
B) 20 ಮತ್ತು 21 ನೇ ವಿಧಿ
C) 14 ಮತ್ತು 15 ನೇ ವಿಧಿ
D) 21 ಮತ್ತು 22 ನೇ ವಿಧಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 20 ಮತ್ತು 21 ನೇ ವಿಧಿ
ವಿವರಣೆ: ನೆನಪಿರಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ! 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (1978) ರ ಪ್ರಕಾರ, 20ನೇ ವಿಧಿ (ಅಪರಾಧಗಳ ಶಿಕ್ಷೆ ರಕ್ಷಣೆ) ಮತ್ತು 21ನೇ ವಿಧಿ (ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು) ಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅಮಾನತು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
16. “ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು” (Locus Standi) ಎಂಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ ಯಾವ ರಿಟ್ ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
A) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
B) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
C) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
D) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
ವಿವರಣೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೊಂದುವುದು ಇಡೀ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ವಂಚನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತ ನಾಗರಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದು.
17. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ (Administrative Authorities) ವಿರುದ್ಧವೂ ‘ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ’ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಯಾವ ವರ್ಷ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು?
A) 1973
B) 1980
C) 1991
D) 1997
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) 1991
ವಿವರಣೆ: 1991ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿತ್ತು. 1991ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದರೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧವೂ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂದಿತು.
18. ಯಾವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ “32ನೇ ವಿಧಿಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ರಚನೆಯ (Basic Structure) ಭಾಗವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ?
A) ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಮತ್ತು ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ ಪ್ರಕರಣ
B) ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್. ಚಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಪ್ರಕರಣ
C) ಬೇರುಬಾರಿ ಮತ್ತು ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣ
D) ಎಸ್.ಆರ್. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಪ್ರಕರಣ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಮಿನರ್ವಾ ಮಿಲ್ಸ್ (1980) ಮತ್ತು ಎಲ್. ಚಂದ್ರಕುಮಾರ್ (1997) ಪ್ರಕರಣ
ವಿವರಣೆ: ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, 32 ಮತ್ತು 226ನೇ ವಿಧಿಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ‘ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ’ ಆಗಿವೆ, ಸಂಸತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕವೂ ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
19. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆತನಿಗೆ ಸೇರಿರದ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು (Oust) ಯಾವ ರಿಟ್ ಅತಿ ಸೂಕ್ತ?
A) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
B) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
C) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
D) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
ವಿವರಣೆ: ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ ಎಂದರೆ ‘ಯಾವ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ?’. ತನಗೆ ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದ ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಾದರೆ ಆತನನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸಲು (Ouster) ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
20. ‘ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್’ (Mandamus) ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ?
A) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದಾಗ
B) ಕರ್ತವ್ಯವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರದೆ, ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರ (Discretionary) ಆಗಿದ್ದಾಗ
C) ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ತಪ್ಪಿದಾಗ
D) ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಾಗ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಕರ್ತವ್ಯವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರದೆ, ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರ (Discretionary) ಆಗಿದ್ದಾಗ
ವಿವರಣೆ: ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ‘ಕಡ್ಡಾಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ’ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರಿಯ ‘ವಿವೇಚನೆಗೆ’ ಬಿಟ್ಟ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
21. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ರಿಟ್ ಅನ್ನು “ಖಾಸಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ” (Private Contract) ಜಾರಿಗಾಗಿ ಹೊರಡಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ?
A) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
B) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
C) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
D) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
ವಿವರಣೆ: ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಜಾರಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
22. “ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕ” (Guardian of Fundamental Rights) ಎಂದು ಯಾರನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ?
A) ಸಂಸತ್ತು (Parliament)
B) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (Supreme Court)
C) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು (President)
D) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ (NHRC)
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್
ವಿವರಣೆ: 32ನೇ ವಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚ್ಯುತಿ ಬಂದಾಗ ತಕ್ಷಣ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಅಂತಿಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ಖಾತರಿದಾರ (Guarantor) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
23. ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ (Statement-based):
ಹೇಳಿಕೆ 1: ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಶಾಸಕಾಂಗದ (Legislature) ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು.
ಹೇಳಿಕೆ 2: ಶಾಸಕಾಂಗವು ಮಾಡಿದ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ರಿಟ್ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಬಹುದು.
A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
ವಿವರಣೆ: ಇದು ಟ್ರಿಕ್ಕಿ ಪ್ರಶ್ನೆ! ರಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಂಗ (Executive) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕೃತ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸಕಾಂಗದ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ರಿಟ್ ಅಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಮರ್ಶೆ (Judicial Review) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
24. ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು (Armed Forces) ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ವಿಧಿ ಯಾವುದು?
A) 31 ನೇ ವಿಧಿ
B) 33 ನೇ ವಿಧಿ
C) 34 ನೇ ವಿಧಿ
D) 35 ನೇ ವಿಧಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 33 ನೇ ವಿಧಿ
ವಿವರಣೆ: ಶಿಸ್ತು ಕಾಪಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತು 33ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು. ಇವರು 32ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಲಾಗದು.
25. ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಾ (Martial Law) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಯಾವ ವಿಧಿ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುತ್ತದೆ?
A) 32 ನೇ ವಿಧಿ
B) 33 ನೇ ವಿಧಿ
C) 34 ನೇ ವಿಧಿ
D) 35 ನೇ ವಿಧಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) 34 ನೇ ವಿಧಿ
ವಿವರಣೆ: ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಆಡಳಿತ (Martial Law) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು 34ನೇ ವಿಧಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
26. ‘To be certified’ ಎನ್ನುವುದು ಯಾವ ರಿಟ್ ನ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ?
A) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
B) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
C) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
D) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
ವಿವರಣೆ: ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ಎಂದರೆ ‘ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವುದು’ ಅಥವಾ ‘ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು’ (To be certified). ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅದನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದಾಗಿದೆ.
27. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ (PIL) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ವಿಧಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದಿದೆ?
A) 14 ಮತ್ತು 19 ನೇ ವಿಧಿ
B) 32 ಮತ್ತು 226 ನೇ ವಿಧಿ
C) 44 ಮತ್ತು 45 ನೇ ವಿಧಿ
D) 352 ಮತ್ತು 356 ನೇ ವಿಧಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 32 ಮತ್ತು 226 ನೇ ವಿಧಿ
ವಿವರಣೆ: ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪಿ.ಎನ್. ಭಗವತಿ ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದ PIL (Public Interest Litigation) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು, 32 ಮತ್ತು 226ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಹಾಗೂ ಉದಾರವಾದಿ ರೂಪವೇ ಆಗಿದೆ.
28. ಅಕ್ರಮ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಲಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಯಾರು ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು?
A) ಕೇವಲ ಅವನ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಿಕರು
B) ಯಾರೂ ಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ
C) ಅವನ ಪರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರು
D) ಕೇವಲ ವಕೀಲರು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಅವನ ಪರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರು
ವಿವರಣೆ: ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ Locus Standi ನಿಯಮ ಸಡಿಲವಾಗಿದೆ. ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಲಾಗದಿದ್ದರೆ ಅವನ ಪರವಾಗಿ ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
29. ಒಬ್ಬ ಸಚಿವನ (Minister) ವಿರುದ್ಧ ‘ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ’ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಬಹುದೇ?
A) ಹೌದು, ಹೊರಡಿಸಬಹುದು
B) ಇಲ್ಲ, ಹೊರಡಿಸಲಾಗದು
C) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು
D) ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಒಪ್ಪಿದರೆ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಇಲ್ಲ, ಹೊರಡಿಸಲಾಗದು
ವಿವರಣೆ: ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ “ಖಾಯಂ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ/ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹುದ್ದೆಗಳ” ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಿಗಳ ಹುದ್ದೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ (Ministerial office) ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಡಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
30. “Res Judicata” (ರೆಸ್ ಜುಡಿಕೇಟಾ – ಒಮ್ಮೆ ಇತ್ಯರ್ಥವಾದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮರು ಪರಿಶೀಲಿಸದಿರುವುದು) ತತ್ವವು ಯಾವ ರಿಟ್ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
A) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
B) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
C) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
D) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
ವಿವರಣೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ್ದರಿಂದ, ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಅರ್ಜಿಯು ಒಮ್ಮೆ ವಜಾಗೊಂಡರೂ, ಹೊಸ ಆಧಾರಗಳಿದ್ದರೆ (New grounds) ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು.
31. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪರಿಹಾರ (Alternative Remedy) ಲಭ್ಯವಿದ್ದಾಗ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆಯೇ?
A) ಹೌದು, ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ
B) ಇಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ
C) ಕೇವಲ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ
D) ಕೇವಲ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೇಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಇಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ
ವಿವರಣೆ: ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ನಿಯಮದಂತೆ, ಅರ್ಜಿದಾರನಿಗೆ ಬೇರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳ (Standard laws) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮುನ್ನ ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
32. 32ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ (Suo Motu) ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ?
A) ಹೌದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ
B) ಇಲ್ಲ, ಕೇವಲ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ
C) ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಸೂಚಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ
D) ಕೇವಲ 226ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ಹೌದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ
ವಿವರಣೆ: ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗಂಭೀರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಾಗ (ಉದಾ: ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿ), ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳು ಅಥವಾ ಪತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
33. ನಿವಾರಕ ಬಂಧನ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ (Preventive Detention) ಬಂಧಿತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದೇ?
A) ಇಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತಿಲ್ಲ
B) ಕೇವಲ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು
C) ಹೌದು, ಬಂಧನವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ
D) ಕೇವಲ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಹೌದು, ಬಂಧನವು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ
ವಿವರಣೆ: ನಿವಾರಕ ಬಂಧನ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬಂಧಿಸಿದರೂ, ಆ ಬಂಧನವು 22ನೇ ವಿಧಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತವಾಗಿದ್ದರೆ (Mala fide) ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
34. ಯಾವ ಪ್ರಕರಣದ ನಂತರ 32ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳ (PIL) ಪ್ರವಾಹವೇ ಶುರುವಾಯಿತು?
A) ಎಸ್.ಆರ್. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಪ್ರಕರಣ
B) ಹುಸೇನಾರಾ ಖಾತುನ್ ಪ್ರಕರಣ
C) ಎ.ಕೆ. ಕ್ರಾಪಾಕ್ ಪ್ರಕರಣ
D) ಗೋಲಕ್ ನಾಥ್ ಪ್ರಕರಣ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಹುಸೇನಾರಾ ಖಾತುನ್ ಪ್ರಕರಣ (1979)
ವಿವರಣೆ: ಬಿಹಾರದ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳ ದುಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಹುಸೇನಾರಾ ಖಾತುನ್ ಪ್ರಕರಣವು PIL ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಇದು 32ನೇ ವಿಧಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಬಳಕೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.
35. ರಿಟ್ ಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಬೇರೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆಯೇ?
A) ಹೌದು, ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಅಥವಾ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬಹುದು
B) ಇಲ್ಲ, ಕೇವಲ 5 ರಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಡಿಸಬೇಕು
C) ಕೇವಲ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮತಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ
D) 226ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) ಹೌದು, ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಅಥವಾ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬಹುದು
ವಿವರಣೆ: 32(2)ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 5 ರಿಟ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು (Directions) ಅಥವಾ ಆದೇಶಗಳನ್ನು (Orders) ಹೊರಡಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.
36. ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ರಿಟ್ ಅನ್ನು “ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ” (Private Body) ತನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ (Public duty) ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು?
A) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
B) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
C) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
D) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
ವಿವರಣೆ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ “ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು” ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆ ಕೆಲಸದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು.
37. ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳನ್ನು (Principles of Natural Justice) ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರೆ ಯಾವ ರಿಟ್ ಬಳಸಬಹುದು?
A) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
B) ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್
C) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
D) ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
ವಿವರಣೆ: ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರತಿವಾದಿಯ ವಾದ ಕೇಳದೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವುದು), ಆ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು.
38. ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾಲಮಿತಿ (Limitation period) ಎಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ?
A) 30 ದಿನಗಳು
B) 90 ದಿನಗಳು
C) 1 ವರ್ಷ
D) ಯಾವುದೇ ನಿಖರ ಕಾಲಮಿತಿಯಿಲ್ಲ (No strict limitation)
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಯಾವುದೇ ನಿಖರ ಕಾಲಮಿತಿಯಿಲ್ಲ (No strict limitation)
ವಿವರಣೆ: ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಖರ ಕಾಲಮಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು “ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ” (Delay and Laches) ತತ್ವದಡಿ, ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ವಿಳಂಬವಾದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು.
39. “ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್” ರಿಟ್ ನ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭೌತಿಕ ಹಾಜರಾತಿ (Physical production) ಕಡ್ಡಾಯವೇ?
A) ಹೌದು, ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರಲೇಬೇಕು
B) ಇಲ್ಲ, ಹಾಜರಾತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ
C) ಕೇವಲ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ
D) ವಕೀಲರು ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಇಲ್ಲ, ಹಾಜರಾತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ
ವಿವರಣೆ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ತೀರ್ಪುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ‘ದೇಹವನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುವುದು’ ಎಂಬುದರ ಒಳಾರ್ಥ ಆತನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು. ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆತನ ಭೌತಿಕ ಹಾಜರಾತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ.
40. ‘Quo-Warranto’ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಷರತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ?
A) ಹುದ್ದೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿರಬೇಕು
B) ಹುದ್ದೆಯು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು
C) ಅರ್ಜಿದಾರನು ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಆಗಿರಬೇಕು (Must be aggrieved person)
D) ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇರಬಾರದು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಅರ್ಜಿದಾರನು ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಆಗಿರಬೇಕು (Must be aggrieved person)
ವಿವರಣೆ: ಕ್ವೋ-ವಾರೆಂಟೋಗೆ Locus Standi ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜಿದಾರನು ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಡ್ಡಾಯವಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು.
41. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಂಸತ್ತು 32(3) ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೂ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ 32(1) ಮತ್ತು 32(2) ಅಧಿಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ?
A) ಹೌದು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
B) ಇಲ್ಲ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಚ್ಯುತಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ
C) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಬಹುದು
D) ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ ಅಧಿಕಾರ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಇಲ್ಲ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಚ್ಯುತಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ
ವಿವರಣೆ: ಸಂಸತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರೂ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ಮೂಲಭೂತ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರಲಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ.
42. “ಉಭಯ ಸದನಗಳ ನಿಂದನೆ” (Contempt of Legislature) ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಆತನ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಬಹುದೇ?
A) ಹೌದು, ಹೊರಡಿಸಬಹುದು
B) ಇಲ್ಲ, ಹೊರಡಿಸಲಾಗದು
C) ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಒಪ್ಪಿದರೆ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು
D) ಕೇವಲ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಬಹುದು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಇಲ್ಲ, ಹೊರಡಿಸಲಾಗದು
ವಿವರಣೆ: ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ಶಾಸನಸಭೆಯ ನಿಂದನೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಸದನವೇ ವಿಧಿಸುವ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಬಂಧನದ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಶಾಸಕಾಂಗದ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರದ (Privileges) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
43. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಳು ಯಾವ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತವೆ?
A) 32 ನೇ ವಿಧಿ
B) 226 ನೇ ವಿಧಿ
C) 131 ನೇ ವಿಧಿ
D) 143 ನೇ ವಿಧಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 226 ನೇ ವಿಧಿ
ವಿವರಣೆ: ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 32ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸಿದರೆ, ರಾಜ್ಯದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಳು 226ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ರಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತವೆ.
44. ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
A) ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್
B) ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್
C) ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ
ವಿವರಣೆ: ಮ್ಯಾಂಡಮಸ್, ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ಈ ಮೂರೂ ರಿಟ್ ಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಲ್ಲ.
45. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ (226) ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಬೇಕೇ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (32) ಗೆ ಹೋಗಬಹುದೇ?
A) ಮೊದಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಹೋಗುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ
B) ನೇರವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಹೋಗಬಹುದು
C) ಮೊದಲು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು
D) ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಬೇಕು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ನೇರವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಹೋಗಬಹುದು
ವಿವರಣೆ: 32ನೇ ವಿಧಿಯು ಸ್ವತಃ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನೊಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ನೇರವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೋರ್ಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಯಾಕೆ ಮೊದಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
46. ‘ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ’ (Certiorari) ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
A) ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೊರತೆ (Lack of jurisdiction)
B) ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ (Excess of jurisdiction)
C) ಕಾನೂನಿನ ದೋಷ (Error of law apparent on face of record)
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ
ವಿವರಣೆ: ಅಧೀನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಅಧಿಕಾರ ಮೀರಿ ತೀರ್ಪು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಅಥವಾ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನ ದೋಷ (Error of Law) ಕಂಡುಬಂದರೆ ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ರಿಟ್ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.
47. 32ನೇ ವಿಧಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ?
A) ಭಾಗ II
B) ಭಾಗ III
C) ಭಾಗ IV
D) ಭಾಗ V
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಭಾಗ III
ವಿವರಣೆ: ಸಂವಿಧಾನದ 12ನೇ ವಿಧಿಯಿಂದ 35ನೇ ವಿಧಿಯವರೆಗಿನ ಅಂಶಗಳು ಭಾಗ III (ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು) ರಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. 32ನೇ ವಿಧಿಯೂ ಇದೇ ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.
48. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ 32ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಹೊರಡಿಸುವ ರಿಟ್ ಗಳು ಕೇವಲ ಇವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ:
A) ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳು (Statutory Rights)
B) ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು (Fundamental Rights)
C) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು (Fundamental Rights)
ವಿವರಣೆ: 32ನೇ ವಿಧಿಯು ಕೇವಲ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ (300A) ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ 32ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
49. ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ (Statement-based):
ಹೇಳಿಕೆ 1: ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ರಿಟ್ ತೀರ್ಪು ಬರುವ ಮುನ್ನ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಹೇಳಿಕೆ 2: ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್ ರಿಟ್ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ನಂತರ ರದ್ದುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
A) 1 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
B) 2 ಮಾತ್ರ ಸರಿ
C) 1 ಮತ್ತು 2 ಎರಡೂ ಸರಿ
D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಎರಡೂ ತಪ್ಪು
ವಿವರಣೆ: ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅದಲುಬದಲಾಗಿವೆ! ಪ್ರೊಹಿಬಿಷನ್ ತೀರ್ಪು ಬರುವ ಮುನ್ನ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಷಿಯೋರರಿ ತೀರ್ಪು ಬಂದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
50. ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ “ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳ ಹಕ್ಕು” (Right to Constitutional Remedies) ಎಂದು ಯಾವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ?
A) 14 ನೇ ವಿಧಿ
B) 21 ನೇ ವಿಧಿ
C) 32 ನೇ ವಿಧಿ
D) 226 ನೇ ವಿಧಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) 32 ನೇ ವಿಧಿ
ವಿವರಣೆ: 32ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಧಿಕೃತ ತಲೆಬರಹವೇ “ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳ ಹಕ್ಕು”. ಇದು ಕೇವಲ ಕಾಗದದಲ್ಲಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು:
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ, ಈ 50 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲ, ಇವು ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ‘ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ’ಗಳು. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಪರೀಕ್ಷಕರು ಎಷ್ಟೇ ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದರೂ ನೀವು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಲ್ಲಿರಿ. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ, ಆಲ್ ದಿ ಬೆಸ್ಟ್!
ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ MCQ ಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ.
ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿಂಕ್ : ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
Whatsapp group link: click here
ಇದರ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ 👇
ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿ: 5 ರಿಟ್ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ | Article 32 in Kannada